ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Ετήσια Έκθεση 2008 : Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση

02 Σεπτεμβρίου 2008
  • Εισαγωγή/Περίληψη
  • Περιεχόμενα
  • Ομάδα Τεύχους

Οι δυσμενείς διεθνείς οικονομικές εξελίξεις που χαρακτηρίζονται κυρίως από την αύξηση των τιμών του πετρελαίου, των πρώτων υλών και των τροφίμων, την χρηματοπιστωτική κρίση, την σημαντική αύξηση των τιμών και του πληθωρισμού καθώς και την μείωση της παραγωγικότητας και της βιομηχανικής παραγωγής, επηρέασαν αρνητικά τον ρυθμό μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας κατά το 2007-2008, επιβεβαιώνοντας αφενός την πορεία επιβράδυνσης της που είχε ως σημείο εκκίνησης το τέλος των Ολυμπιακών Αγώνων και αφετέρου την πρόβλεψη (2004) του Ινστιτούτου Εργασίας ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ για την επιδείνωση της επιβράδυνσης της κατά το 2008.

Έτσι, με την αύξηση των τιμών του πετρελαίου και των άλλων εισαγόμενων πρώτων υλών διατίθεται πλέον ένα αυξημένο μερίδιο του ΑΕΠ για την πληρωμή των εισαγωγών, αφήνοντας προς διανομή μεταξύ των επιχειρήσεων και εργαζομένων ένα μικρό μέρος του εγχώριου προϊόντος. Οι επιχειρήσεις αυξάνουν τις τιμές τους προσπαθώντας να επαναφέρουν την κερδοφορία τους στα υψηλά επίπεδα των προηγούμενων ετών και έτσι κατ’ αυτόν τον τρόπο η ακρίβεια πυροδοτείται, εκτός των άλλων, και από την επιδίωξη τους να αυξήσουν το εισοδηματικό τους μερίδιο.

Όμως η ακρίβεια συμβάλλει και στην μείωση του μέσου πραγματικού μισθού καθώς και στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών των εργαζόμενων τάξεων, με αποτέλεσμα να επιδρά αρνητικά στην συνολική ζήτηση. Από την άποψη αυτή είναι χαρακτηριστικό ότι το πρώτο τρίμηνο του 2008 είναι το μοναδικό τρίμηνο της περιόδου 1995-2008 για το οποίο μειώθηκαν η ιδιωτική κατανάλωση, οι επενδύσεις και η εσωτερική ζήτηση.

Πράγματι, η περιστολή της αγοραστικής δύναμης των μισθών αναμένεται να συνεχισθεί καθώς ο πληθωρισμός του 2008 θα υπερβεί σε μέσα επίπεδα, έναντι του 2007, το 4%. Λαμβάνοντας δε υπόψη μας ότι στα αγαθά και στις υπηρεσίες στα οποία πραγματοποιούνται μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών με μεγαλύτερο βάρος στην κατανάλωση των νοικοκυριών με χαμηλότερο εισόδημα, θα ανέλθει στο επίπεδο του 6%, τότε γίνεται φανερό ότι ο πληθωρισμός των εργαζομένων υπερβαίνει κατά το ήμισυ πληθωρισμό της χώρας μας. Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι τα νοικοκυριά που θα επιβαρυνθούν το 2008 με πληθωρισμό υψηλότερο του μέσου όρου, είναι πολυπληθή, αφού το 50% των μισθωτών αμείβονται με μεικτές ακαθάριστες αποδοχές μικρότερες των 1.250 ευρώ, που σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΙΝΕ το ποσό αυτό αποτελεί τον διάμεσο μισθό στην Ελλάδα.

Όμως, εκτός από την ακρίβεια που παράγει αποτελέσματα ύφεσης, διαμέσου της μείωσης των πραγματικών μισθών και της περιστολής της ζήτησης, η σημερινή συγκυρία χαρακτηρίζεται από την ταυτόχρονη παρουσία περισσότερων παραγόντων που ευνοούν την επιβράδυνση της ελληνικής οικονομίας. Στην μείωση της ζήτησης συμβάλλουν, η κάμψη των ρυθμών επέκτασης της οικοδομικής δραστηριότητας, η έλλειψη ρευστότητας και η συνακόλουθη άνοδος των επιτοκίων που πλήττει επιχειρήσεις και νοικοκυριά, διογκώνει το χρέος τους και αυξάνει την πιθανότητα καθυστερήσεων στην αποπληρωμή του. Έτσι, η αύξηση της εγχώριας ζήτησης, στην οποία βασίστηκε η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας κατά την περίοδο 1996-2007, επιβραδυνόμενη κατά τα αμέσως επόμενα έτη θα επηρεάσει πτωτικά, με ότι αυτό συνεπάγεται, την προοπτική της ιδιωτικής κατανάλωσης, των δημοσίων (-29,2%, 2008) και των ιδιωτικών (-13,1% στη βιομηχανία το 2007) επενδύσεων. 

Περιεχόμενα
Σύνοψη Συμπερασμάτων
Πρόλογος
Εισαγωγή

ΜΕΡΟΣ 1: Οι κατευθύνσεις της αναπτυξιακής και οικονομικής πολιτικής

1.1. Ακρίβεια, εισοδηματικό μερίδιο επιχειρήσεων και πραγματικοί μισθοί
1.2. Παράγοντες επιβράδυνσης της ελληνικής οικονομίας
1.3. Μειωμένη ανταγωνιστικότητα και αδιέξοδη πολιτική μείωσης του κόστους εργασίας
1.4. Προς μία νέα αναδιανομή του εισοδήματος σε βάρος της εργασίας;

ΜΕΡΟΣ 2: Η ελληνική οικονομία κατά το 2007-2008

2.1. Οι εξελίξεις κατά το 2007-2008
2.2. Οι δημοσιονομικές εξελίξεις

MEΡΟΣ 3: Σύγχρονες εξελίξεις και πολιτικές ανταγωνιστικότητας στην ελληνική οικονομία

3.1. Εισαγωγή
3.2. Η αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας με βάση το Ελληνικό Σύστημα Μέτρησης της Ανταγωνιστικότητας (ΕΣΜΑ)
3.2.1. Η προσέγγιση του ΕΣΜΑ
3.2.2. Οι τελευταίες μετρήσεις δεικτών που συνδέονται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα
3.2.3. Ολοκληρωμένη θεώρηση της ανταγωνιστικότητας
3.2.4. Συμπεράσματα της ανάλυσης του ΕΣΜΑ
3.3. Οι μέθοδοι των διεθνών οργανισμών
3.4. Συμπεράσματα

MEΡΟΣ 4: Προοπτικές και πραγματικότητα της Στρατηγικής της Λισσαβόνας

4.1. Εισαγωγή
4.2. Το ξεκίνημα του δεκαετούς προγράμματος «Στρατηγική της Λισσαβόνας»
4.3. Ενδιάμεση αναθεώρηση
4.4. Εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2005-2008
4.5. Εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2008-2010
4.6. Συμπεράσματα

MEΡΟΣ 5: H απασχόληση και η ανεργία

5.1. Η απασχόληση και η ανεργία κατά το 2007
5.2. Πληθυσμός, Εργατικό Δυναμικό και Απασχόληση των μεταναστών
5.2.1. Βασικά χαρακτηριστικά των μεταναστών
5.2.2. Οι κυριότερες υπηκοότητες των μεταναστών
5.2.3. Οι εξελίξεις του εργατικού δυναμικού ανά ηλικιακές ομάδες
5.2.4. Οι μεταβολές του πληθυσμού σε σχέση με το 1998
5.2.5. Η απασχόληση των μεταναστών

Μέρος 6: Αξιολόγηση των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης

6.1. Το θεωρητικό πλαίσιο
6.2. Επιπτώσεις των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης
6.3. Οι ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης στην Ελλάδα
6.4. Συμπεράσματα-Προτάσεις

Μέρος 7: Οι μισθοί στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση

7.1. Οι μεταβολές των μισθών και του κόστους εργασίας το 2007
7.2. Οι μισθοί των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα
7.3. Οι κατώτατοι μισθοί στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση
7.3.1. Επίπεδα κατώτατων μισθών στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2008
7.3.2. Σύγκριση κατώτατου και μέσου μισθού στην Ελλάδα
7.3.3. Εξέλιξη των κατώτατων αποδοχών την τελευταία 25ετία στην Ελλάδα

Μέρος 8: Φτώχεια και εισοδηματικές ανισότητες στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση

8.1. Εισαγωγή
8.2. Ορισμοί και μέτρηση της φτώχειας
8.2.1. Απόλυτη και σχετική φτώχεια
8.2.2. Χρηματική φτώχεια – Όριο φτώχειας
8.2.3. Τα όρια φτώχειας στην Ελλάδα
8.2.4. Τα ποσοστά κινδύνου φτώχειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
8.2.5. Το βάθος της φτώχειας
8.2.6. Εισοδηματικές ανισότητες και φτώχεια. Η συμπληρωματικότητα δεικτών ανισότητας και φτώχειας
8.3. Βασικά χαρακτηριστικά της φτώχειας στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση
8.4. Ευάλωτες ομάδες πληθυσμού που απειλούνται από την φτώχεια
8.5. Πληθωρισμός και έμμεση φορολογία. Επιβαρυντικοί εισοδηματικά παράγοντες τα φτωχά κοινωνικά στρώματα
8.5.1. Ο πληθωρισμός θίγει περισσότερο τα χαμηλά εισοδήματα
8.5.2. Η έμμεση φορολογία πλήττει περισσότερο τα φτωχά νοικοκυριά
8.6. Ο ρόλος των κοινωνικών μεταβιβάσεων και των δημοσίων πολιτικών στην μείωση της φτώχειας και των ανισοτήτων
8.6.1. Ο ρόλος των κοινωνικών μεταβιβάσεων στην μείωση της φτώχειας
8.6.2. Σύγκριση πολιτικών κατά της φτώχειας και των ανισοτήτων στην ΕΕ-15
8.7. Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση
8.8. Συμπέρασμα

Μέρος 9: Σύγχρονες εξελίξεις στις εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση

9.1. Ευελιξία και Ασφάλεια (Flexicurity): Μύθοι και πραγματικότητα
9.1.1. Γενικό πλαίσιο αλλαγών στις εργασιακές σχέσεις
9.1.2. Ευελιξία και Ασφάλεια (Flexicurity): Έννοια και κεντρικά ερωτήματα
9.1.3. Ευελιξία και δικαιώματα: εφαρμογές/ διαπιστώσεις
9.1.4. Ευέλικτες απολύσεις και ασφάλεια: το δανικό παράδειγμα
9.1.5. Ιδιαιτερότητες του ελληνικού παραδείγματος
9.1.6. Σύγκριση μοντέλων
9.1.6.1. Οι διαφορές δανικού και ελληνικού κοινωνικού και εργασιακού μοντέλου εστιάζονται στα εξής:
9.1.7. Παρεμβάσεις στην ελληνική αγορά εργασίας: αλλαγές απορύθμισης ή αναβάθμισης της εργασίας;
9.1.8. Εύλογα ερωτήματα / συμπεράσματα
9.2. Εξελίξεις στις εργασιακές σχέσεις στην κεντρική δημόσια διοίκηση. Ευρωπαϊκή εμπειρία
9.2.1. Εισαγωγή
9.2.2. Διάρθρωση και τάσεις απασχόλησης στον δημόσιο τομέα
9.2.3. Διάρθρωση της απασχόλησης στον δημόσιο τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση
9.2.4. Απασχόληση ανά φύλο στον δημόσιο τομέα
9.2.5. Ευέλικτες μορφές απασχόλησης στον δημόσιο τομέα
9.2.6. Η φύση της εργασιακής σχέσης
9.2.7. Ιδιωτικοποίηση και αποκέντρωση των δημόσιων επιχειρήσεων 
9.2.8. Συνδικαλιστική πυκνότητα των εργαζομένων στην κεντρική δημόσια διοίκηση 
9.2.9. Το δικαίωμα στη Συλλογική Διαπραγμάτευση
9.2.10. Διάρθρωση και καθορισμός των αμοιβών
9.2.11. Το δικαίωμα στην Απεργία
9.2.12. Συμπεράσματα
9.3. Ο δημόσιος τομέας στην Ελλάδα
9.3.1. Η φύση και ο χαρακτήρας της σχέσης εργασίας στον δημόσιο τομέα στην Ελλάδα 
9.3.2. Χαρακτηριστικά της απασχόλησης στον δημόσιο τομέα στην Ελλάδα 
9.3.3. Η διαμόρφωση της απασχόλησης στο δημόσιο τομέα το 2007
9.3.4. Οι αμοιβές στο ευρύτερο δημόσιο τομέα

Μέρος 10: Οι δαπάνες υγείας στην Ελλάδα

10.1. Δημόσιες και Ιδιωτικές δαπάνες υγείας
10.2. Τάσεις ιδιωτικοποιήσεων του δημόσιου τομέα υγείας

Μέρος 11: Σαφείς κίνδυνοι ανατροπής του διεθνούς Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης

11.1. Η ανάδειξη του προβλήματος
11.2. Η αναγνώριση του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης μεταξύ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (human rights)
11.2.1. Κοινωνική ασφάλιση
11.3. Διαπίστωση αντιφάσεων και παραδοξοτήτων μεταξύ αναγνώρισης και λειτουργίας της κοινωνικής ασφάλισης
11.4 Τα «μαθήματα» από τις πολιτικές κοινωνικής προστασίας των χωρών μελών του ΟΟΣΑ
11.5. Οι υπαναχωρήσεις της Διεθνούς Ένωσης Κοινωνικής Ασφάλειας
11.6. Αντιφάσεις και υπαναχωρήσεις στις πολιτικές και τις επιδιώξεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας
11.7. Η αναγκαιότητα ενίσχυσης (αντί συρρίκνωσης) της κοινωνικής ασφάλισης στο σύγχρονο κόσμο

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Α. Ελληνική
Β. Ξενόγλωσση

Εκδότης:
Συντακτική Επιτροπή:  
Υπεύθυνος Έκδοσης:
Γραμματεία Έκδοσης:
* Όλες οι εκδόσεις διατίθενται για το ευρύ κοινό δωρεάν, σε έντυπη μορφή από τη βιβλιοθήκη του οργανισμού.
WordPress Video Lightbox Plugin