ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Ετήσια Έκθεση 2010 : Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση

15 Σεπτεμβρίου 2010
  • Εισαγωγή/Περίληψη
  • Περιεχόμενα
  • Ομάδα Τεύχους

Η σημερινή διεθνής οικονομική κρίση και ύφεση ξεκίνησε ως κρίση ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου (χρηματοπιστωτική), μετεξελίχθηκε διεθνώς σε κρίση της πραγματικής οικονομίας (οικονομική κρίση και ύφεση) και εξελίσσεται σε κρίση απασχόλησης με την αρνητική τάση της ανεργίας η οποία διεθνώς (8,6% - 47 εκατ. άτομα στις 31 χώρες μέλη του ΟΟΣΑ, Μάιος 2010) αλλά και στην Ευρώπη και την Ελλάδα θα φθάσει κατά το 2010 και το 2011 (12% και 13,2% αντίστοιχα Ευρωπαϊκή Επιτροπή) στα υψηλότερα επίπεδα της μεταπολιτευτικής περιόδου (12%, 2010) όσο δηλαδή το 1999 και 13,2% 2011) και 12,1% 2010 και 14,3% 2011 (ΟΟΣΑ, 2010), δηλαδή στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας πεντηκονταετίας.

 

Το μέλλον για την απασχόληση εξακολουθεί να παραμένει δυσοίωνο με αποτέλεσμα να προστεθούν και άλλες χαμένες θέσεις εργασίας σ’ αυτές που χάθηκαν (8,5 εκατ. θέσεις εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την διετία 2009-2010), και ως εκ τούτου πρέπει να δημιουργηθούν 17 εκατ. θέσεις εργασίας (ΟΟΣΑ, Ιούλιος 2010) για να επιστρέψει η απασχόληση στα προ της οικονομικής κρίσης επίπεδα. Για παράδειγμα για τις ΗΠΑ προβλέπεται ότι μια τέτοια προοπτική θα επέλθει μετά το 2018 και για την Ελλάδα θα επέλθει μετά το 2015. Επιπλέον, κατά την περίοδο 2015-2020 η αύξηση της απασχόλησης προβλέπεται ότι θα κυμανθεί στα επίπεδα του 1,5% του χρόνου, με αποτέλεσμα να επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη ότι η ανάκαμψη της ελληνικής και ευρωπαϊκής οικονομίας θα συνυπάρχει με υψηλό ποσοστό ανεργίας.

 

Μπροστά σ’ αυτές τις δυσμενείς εξελίξεις για τον κόσμο της μισθωτής εργασίας, απουσιάζει παντελώς στην Ευρωπαϊκή Ένωση ένα ευρωπαϊκό σχέδιο ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Το κάθε κράτος-μέλος εφαρμόζει, είτε στο πλαίσιο των κριτηρίων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, είτε στο πλαίσιο του προγράμματος στήριξης, σύμφωνα με το Μνημόνιο Συνενόησης με την Ε.Ε., την ΕΚΤ και το Δ.Ν.Τ., μία περιοριστική πολιτική δημοσιονομικής - εισοδηματικής πειθαρχίας, απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων και αποδόμησης του συστήματος κοινωνικής προστασίας.

 

Είναι φανερό ότι οι πολιτικές αυτές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προσδοκούν την σταθεροποίηση της ευρωπαϊκής οικονομίας με μείωση των μισθών και των εισοδημάτων καθώς και με απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων και αποδόμηση του συστήματος κοινωνικής προστασίας, με καταμέτωπη επίθεση όχι μόνο στα εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα αλλά και στους αρμούς των οργανωμένων Ευρωπαϊκών θεσμών, που ως ένα βαθμό εξασφαλίζουν την κοινωνική συνοχή, με αποτέλεσμα τον κοινωνικό κατακερματισμό, την αβεβαιότητα και την συρρίκνωση των προσδοκιών.

 

Όμως, η υλοποίηση, στο πλαίσιο του Μνημονίου, μίας τέτοιας πολιτικής, θα στερηθεί της αντοχής της ελληνικής κοινωνίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την διάβρωση της κοινωνικής συνοχής. Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί ότι, η αποτυχία της εφαρμοζόμενης οικονομικής πολιτικής στην Ελλάδα να βελτιώσει το επίπεδο ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας διαμέσου της μείωσης του μοναδιαίου κόστους εργασίας, των ιδιωτικοποιήσεων, της ενίσχυσης της κερδοφορίας του επιχειρηματικού τομέα, της διεύρυνσης της ευελιξίας των εργασιακών σχέσεων, της δημοσιονομικής πειθαρχίας με κύριο μέσο την πραγματική μείωση των κοινωνικών δαπανών και την απορρύθμιση του συστήματος κοινωνικής προστασίας, θα έπρεπε να είχε οδηγήσει τις δημόσιες πολιτικές αλλά και τις εργοδοτικές οργανώσεις που υποστήριξαν αυτή την κατεύθυνση και αυτό το μείγμα της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, σε αναθεώρηση των απόψεών τους και σε ριζοσπαστική αλλαγή των πολιτικών τους.

 

Από την άποψη αυτή είναι φανερό ότι, ιδιαίτερα από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, το προαναφερόμενο μείγμα αναπτυξιακής και οικονομικής πολιτικής, οδήγησε στην σταδιακή τεχνολογική, καινοτομική, οργανωτική και ποιοτική απαξίωση της παραγωγικής υποδομής στην μεταποίηση και στην γεωργία με κυρίαρχη πλέον επιλογή τον τουρισμό, τις κατασκευές και την ναυτιλία, αξιοποιώντας κυρίως ανειδίκευτη και όχι ειδικευμένη εργασία και εγκαταλείποντας την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας και υψηλής προστιθέμενης αξίας με δυναμική διείσδυση και διαρκή παρουσία στις διεθνείς αγορές. Ακριβώς αυτή η αναπτυξιακή στρατηγική συνεπικουρούμενη και από την εφαρμοζόμενη οικονομική πολιτική της «δανειστικής οικονομίας», οδήγησαν την ελληνική οικονομία και τους εργαζόμενους στην σημερινή δυσμενή κατάσταση, μετά από μια μακρά περίοδο (1994-2008) αύξησης του ΑΕΠ και ανισοκατανομής του εισοδήματος, κατά την οποία θα έπρεπε να μειωθούν τα δημόσια ελλείμματα και το δημόσιο χρέος, στην ελληνική οικονομία, ιδιαίτερα την τελευταία δεκαετία, να παρατηρείται μία μέση ετήσια αύξηση του δημοσίου ελλείμματος κατά 5 δις ευρώ και του δημόσιου χρέους κατά 6,2 δις ευρώ, χωρίς να έχει βελτιωθεί σημαντικά το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων, των συνταξιούχων και των ανέργων και να έχουν διευρυνθεί τα αναπτυξιακά αποθέματα της χώρας.

Περιεχόμενα

Σύνοψη Συμπερασμάτων

Πρόλογος

Εισαγωγή

ΜΕΡΟΣ 1: Οι κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής

1.1. Οικονομική πολιτική και έξοδος της ελληνικής οικονομίας από την οικονομική κρίση και ύφεση

ΜΕΡΟΣ 2: Δημοσιονομική και οικονομική κρίση της ελληνικής οικονομίας

2.1. Από την χρηματοπιστωτική στην οικονομική κρίση
2.2. Η εσωτερική υποτίμηση
2.3. Ο κίνδυνος παρατεταμένης ύφεσης και οι επιπτώσεις του

MEΡΟΣ 3: Η προσαρμογή της οικονομίας σε συνθήκες νομισματικής ένωσης της Ευρώπης

3.1. Οι συνθήκες οικοδόμησης της νομισματικής Ένωσης
3.2. Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης
3.3. Νομισματική Ένωση, οικονομική κρίση και αγορά εργασίας

MEΡΟΣ 4: Η ελληνική οικονομία κατά το 2009-2010

4.1. Οι εξελίξεις κατά το έτος 2009-2010

MEΡΟΣ 5: Οικονομική Κρίση και Δημοσιονομικές Εξελίξεις στην Ελλάδα

5.1. Διεθνής και Ευρωπαϊκή Οικονομική κρίση
5.2. Οικονομικές εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση

5.3. Οικονομικές εξελίξεις στην Ελλάδα
5.4. Δημοσιονομικές εξελίξεις στην ελληνική οικονομία
5.5. Το «παράδοξο» της ελληνικής οικονομίας
5.6. Τα προγράμματα λιτότητας και οι επιπτώσεις τους στις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες
5.6.1. Ουγγαρία
5.6.2. Ρουμανία
5.6.3. Λετονία

Μέρος 6: Οι μισθοί και το κόστος εργασίας στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση

6.1. Οι μέσες πραγματικές αποδοχές

6.2. Διεθνείς συγκρίσεις μισθών και κόστους εργασίας

6.3. Οι κατώτατοι μισθοί στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση
6.3.1. Επίπεδα κατώτατων μισθών στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2009
6.3.2. Σύγκριση κατώτατου και μέσου μισθού στην Ελλάδα
6.3.3. Εξέλιξη των κατώτατων αποδοχών στην Ελλάδα (1984-2012)

Μέρος 7: Η απασχόληση και η ανεργία

7.1. Η απασχόληση και η ανεργία κατά το 2009
7.2. Τα βασικά χαρακτηριστικά της προσωρινής απασχόλησης
7.3. Οι μεταβολές της απασχόλησης σε σχέση με το προηγούμενο έτος
7.4. Ευρύτερος δημόσιος και Ιδιωτικός τομέας
7.5. Τα βασικά χαρακτηριστικά και οι μεταβολές των ανέργων
7.6. Ροές από και προς την απασχόληση
7.7. Λόγοι για τους οποίους διακόπηκε η εργασία τους το 2009
7.8. Η κρίση στην απασχόληση το 2009
7.9. Η απασχόληση και η ανεργία των μεταναστών το 2009
7.10. Η ανεργία το 2009

ΜΕΡΟΣ 8: Η επίπτωση του ΑΕΠ στην απασχόληση της βιομηχανίας και των υπηρεσιών

Μεθοδολογία
8.2. Η εξέλιξη της απασχόλησης στον τομέα των υπηρεσιών
8.3. Η εξέλιξη της απασχόλησης στην βιομηχανία
8.4. Η εξέλιξη της απασχόλησης στον κλάδο των τραπεζών

Μέρος 9: Από την οικονομική κρίση στη βιώσιμη ανάπτυξη

9.1. Εισαγωγή
9.2. Μειώνονται πραγματικά οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου;
9.3. Ποιοι στόχοι και πολιτικές για την πράσινη οικονομία;
9.4. Μια νέα μακροοικονομική προσέγγιση

ΜΕΡΟΣ 10: Σύγχρονες εξελίξεις στις εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα και στην Ευρώπη

10.1. Οι πρόσφατες εξελίξεις στις εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα
10.1.1. Ν. 3846/10 για τις «εγγυήσεις για την ασφάλεια των εργαζομένων»
10.1.2. Ν. 3833/10 «για την προστασία της οικονομίας: επείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση της δημοσιονομικής κρίσης
10.1.3. Ν. 3845/10 «Μέτρα για την εφαρμογή του μηχανισμού στήριξης της ελληνικής οικονομίας από τα κράτη-μέλη της Ζώνης του ευρώ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο»
10.2. Αυτοαπασχολούμενοι εργαζόμενοι στον ευρωπαϊκό χώρο
10.2.1. Πλαίσιο πολιτικής
10.2.2. Βασικά ευρήματα

10.2.3. Δείκτες πολιτικής
10.2.4. Βασικά στοιχεία και τάσεις
10.2.5. Ορισμός του αυτοαπασχολούμενου εργαζόμενου
10.2.6. Εθνικοί ορισμοί της αυτοαπασχόλησης: προσπάθεια αντιμετώπισης της πολυπλοκότητας
10.2.7. Αυτοαπασχόληση και κοινωνική ασφάλιση
10.2.8. Ρύθμιση της οικονομικά εξαρτημένης εργασίας

ΜΕΡΟΣ 11: Κριτική αποτίμηση της νέας ασφαλιστικής νομοθεσίας

11.1. Εισαγωγή
11.2. Οι Εγγυήσεις του κράτους
11.3. Από το 2015 αποσύρεται το ελληνικό κράτος από τη συγχρηματοδότηση του Ασφαλιστικού Συστήματος
11.4. Η έμμεση αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών με παράλληλη συρρίκνωση άλλων εργασιακών δικαιωμάτων
11.5. Η θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος
11.6. Η προοπτική των επικουρικών συντάξεων
11.7. Καταγραφή ρυθμίσεων και αξιολόγηση του Νέου Ασφαλιστικού Συστήματος

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Α. Ελληνική
Β. Ξενόγλωσση

 

Εκδότης:
Συντακτική Επιτροπή:
Υπεύθυνος Έκδοσης:
Γραμματεία Έκδοσης:
* Όλες οι εκδόσεις διατίθενται για το ευρύ κοινό δωρεάν, σε έντυπη μορφή από τη βιβλιοθήκη του οργανισμού.
WordPress Video Lightbox Plugin