Υγεία και μακροχρόνια φροντίδα στην Ελλάδα

29 Ιουνίου 2016
cover meleti 35
  • Εισαγωγή/Περίληψη
  • Περιεχόμενα
  • Ομάδα Τεύχους
Η μελέτη επικεντρώνεται στις εν εξελίξει μεταρρυθμίσεις στα πεδία της υγειονομικής και μακροχρόνιας φροντίδας στην Ελλάδα κατά τα τελευταία χρόνια υπό τις συνθήκες της οικονομικής κρίσης και παρατεταμένης λιτότητας. Διερευνώνται, από μια συγκριτική σκοπιά, οι θεσμικές αλλαγές σε επιμέρους τομείς των παραπάνω πεδίων, οι τάσεις εξέλιξης των δαπανών για την υγεία και τη μακροχρόνια φροντίδα, η διάρθρωση της παροχής υπηρεσιών (με έμφαση κυρίως στην πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη και την κοινωνική φροντίδα), οι επιπτώσεις της κρίσης και των πολιτικών λιτότητας στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και στις εκβάσεις υγείας, καθώς επίσης και ο διευρυνόμενος ρόλος της εθελοντικής δράσης και των ΜΚΟ στο χώρο της υγείας. Η ανάλυση στηρίζεται στην επεξεργασία: (α) πρωτογενών δεδομένων που συγκεντρώθηκαν με συνεντεύξεις και συμπλήρωση ερωτηματολογίων, (β) δευτερογενών στοιχείων από διάφορες πηγές (βάσεις δεδομένων ΟΟΣΑ, ΠΟΥ, Eurostat και ΕΛΣΤΑΤ). Επίσης αξιοποιήθηκαν μικροδεδομένα της EU-SILC και των Ερευνών Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ για τη μελέτη της ανισότητας στην υγεία.
Περιεχόμενα
Λίστα πινάκων, διαγραμμάτων και χαρτών 13
Ευχαριστίες 19
Εισαγωγή 21
Μέρος Α. Υγειονομική και μακροχρόνια φροντίδα: Τάσεις μεταρρύθμισης, κρίση και ανισότητες 29
1 Συστήματα υγειονομικής και μακροχρόνιας φροντίδας και
η δυναμική της κοινωνικής μεταρρύθμισης στον ευρωπαϊκό χώρο
31
1.1 Εισαγωγή 31
1.2 Τάσεις μεταρρύθμισης και ανάδειξη «υβριδικών» μορφών συστημάτων υγείας 34
1.3 Μακροχρόνια φροντίδα 58
1.4 Η Ελλάδα σε συγκριτική προοπτική 68
2 Οικονομική κρίση, λιτότητα και ανισότητες στην υγεία: Πολιτικές επιλογές και προσεγγίσεις στο ζήτημα της ανισότητας 75
2.1 Εισαγωγή 75
2.2 Οικονομική κρίση, δομική προσαρμογή και λιτότητα σε παγκόσμιο και  ευρωπαϊκό επίπεδο 76
2.3 Θεωρητικές προσεγγίσεις για την κοινωνική μεταβολή, την ταξική (απο)διάρθρωση
και τις ανισότητες υγείας
81
2.4 Η επίδραση της λιτότητας στους κοινωνικούς προσδιοριστές της υγείας και η «μεταρρύθμιση» της υγειονομικής φροντίδας 85
2.5 Συμπερασματικές παρατηρήσεις 89
Μέρος Β. Διαστάσεις της μεταρρύθμισης στην Ελλάδα 91
3 Οι «επιταγές» των Μνημονίων και οι υπό εξέλιξη θεσμικές αλλαγές στην υγεία: Κριτική επισκόπηση 93
3.1 Εισαγωγή 93
3.2 Σύντομη επισκόπηση της πορείας της μεταρρύθμισης 94
3.3 Κριτική αποτίμηση 106
3.4 Αποτύπωση της γεωγραφικής διάρθρωσης των μονάδων πρωτοβάθμιας υγείας κατά τις αρχές του 2014 (πριν από την ίδρυση του ΠΕΔΥ) 117
3.5 Συμπερασματικές παρατηρήσεις 126
4 Πηγές χρηματοδότησης, μηχανισμοί πληρωμών και έλεγχος αγοράς φαρμάκου 127
4.1 Εισαγωγή 127
4.2 Υπολογισμός δαπανών μέσω του Συστήματος Λογαριασμών Υγείας 128
4.3 Πηγές χρηματοδότησης του τομέα υγείας 132
4.4 Μηχανισμοί πληρωμών και ελέγχου των δαπανών υγείας 144
4.5 Αγορά φαρμάκου 154
4.6 Συμπεράσματα 177
5 Σχέσεις δημόσιου-ιδιωτικού: Η ευρωπαϊκή εμπειρία και οι επιλογές της μεταρρύθμισης 181
5.1 Εισαγωγή 181
5.2 Ιδιωτική ασφάλιση υγείας 181
5.3 Οιονεί αγορές στον τομέα της υγείας 188
5.4 Συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στην υγεία 194
6 Κοινωνική (μακροχρόνια) φροντίδα: Αποτύπωση του «υπολειμματικού» αυτού πεδίου άσκησης πολιτικής, ανάγκες και προοπτικές 211
6.1 Εισαγωγή 211
6.2 Χαρακτηριστικά της ΜΦ 211
6.3 Θεσμικές αλλαγές κατά τα τελευταία χρόνια 219
6.4 Τα Κέντρα Κοινωνικής Φροντίδας: Εμπειρική επισκόπηση 221
6.5 Συμπερασματικές παρατηρήσεις 230
Μέρος Γ. Ανισότητες στην υγεία 233
7 Μια εποπτική διαχρονική διερεύνηση των ανισοτήτων υγείας: Η Ελλάδα σε συγκριτική σκοπιά 235
7.1 Εισαγωγή 235
7.2 Οικονομία και υγεία: Συσχέτιση – αιτιότητα 236
7.3 Εμπειρικές εκτιμήσεις των ανισοτήτων υγείας: Η Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες 241
7.4 Συμπερασματικές παρατηρήσεις 251
8 Η ανισότητα στην υγεία μέσα από τις Έρευνες Οικογενειακών Προϋπολογισμών 253
8.1 Εισαγωγή: Μεθοδολογία και δεδομένα 253
8.2 Εξέλιξη και κατανομή των ιδιωτικών δαπανών υγείας 256
8.3 Επίδραση των ιδιωτικών δαπανών υγείας στις συνθήκες διαβίωσης των ατόμων 263
Μέρος Δ. Εθελοντική – Απόψεις των «παρόχων» και
των «εξυπηρετούμενων» για τη μεταρρύθμιση
269
9 Κρίση και ενίσχυση της εθελοντικής δράσης στην παροχή υπηρεσιών υγείας 271
9.1 Εισαγωγή 271
9.2 Εθελοντισμός στο χώρο της υγείας: Θεωρητική χαρτογράφηση και επισκόπηση
της έρευνας
272
9.3 Μη κυβερνητικές οργανώσεις στο χώρο της υγείας: Η διεθνής εμπειρία 275
9.4 Ο ρόλος του εθελοντισμού στο πλαίσιο του ελληνικού συστήματος υγείας 281
9.5 Συμπερασματικές παρατηρήσεις 289
10 Εμπειρική διερεύνηση των απόψεων των «παρόχων» υπηρεσιών
υγείας και των «εξυπηρετούμενων» για την υπό εξέλιξη μεταρρύθμιση
295
10.1 Εισαγωγή 295
10.2 Περιγραφή της διεξαγωγής της έρευνας 296
10.3 Οι απόψεις των «παρόχων» υγείας 299
10.4 Οι απόψεις των «εξυπηρετούμενων» στην περιοχή της Θράκης 332
11 Συμπεράσματα 343
11.1 Σύνοψη των βασικών θεμάτων και ευρημάτων 344
11.2 Σύντομη αναφορά σε προτάσεις 351
Βιβλιογραφία 355
Παράρτημα Ι 389
Παράρτημα ΙΙ 437
Παράρτημα ΙΙΙ 487
Παράρτημα IV 495
Παράρτημα V 531

 

Εκδότης: ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ
Συντακτική Επιτροπή: Μαρία Πετμεζίδου, Στέφανος Παπαναστασίου, Μαρία Πεμπετζόγλου, Χρίστος Παπαθεοδώρου και Περικλής Πολυζωίδης
Υπεύθυνος Έκδοσης:
Γραμματεία Έκδοσης:
* Όλες οι εκδόσεις διατίθενται για το ευρύ κοινό δωρεάν, σε έντυπη μορφή από τη βιβλιοθήκη του οργανισμού.