Το στρατηγικό σχέδιο για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη «Ευρώπη 2020»: Τάσεις, προοπτικές και η θέση της Ελλάδας

20 Ιανουαρίου 2016
  • Εισαγωγή/Περίληψη
  • Περιεχόμενα
  • Ομάδα Τεύχους
Το «Ευρώπη 2020» αποτελεί το στρατηγικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που στοχεύει στην επαναφορά της ευρωπαϊκής οικονομίας σε τροχιά βιώσιμης ανάπτυξης ύστερα από τις επιπτώσεις της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Το ζήτημα που εγείρεται είναι αν μπορεί το σχέδιο «Ευρώπη 2020» να επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Η παρούσα έρευνα επιδιώκει να σκιαγραφήσει την πρόοδο των ευρωπαϊκών κρατών μελών σε ό,τι αφορά την επίτευξη των στόχων που έθεσε το σχέδιο «Ευρώπη 2020». Αποτυπώνεται συγκριτικά η θέση και οι προοπτικές της Ελλάδας σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη. Η Ελλάδα, σε ό,τι αφορά τη φτώχεια και την απασχόληση, εμφανίζει εξαιρετικά μικρές επιδόσεις, με αποτέλεσμα να κατατάσσεται χαμηλά στο δείκτη «Ευρώπη 2020». Για να επιτευχθούν οι επιδιωκόμενοι στόχοι, χρησιμοποιήθηκε ως υπόβαθρο η μεθοδολογία κατασκευής σύνθετων δεικτών, ώστε να χτιστεί ένας σύνθετος δείκτης που αξιοποιεί τα πιο πρόσφατα στατιστικά στοιχεία για το «Ευρώπη 2020». Για να διευρυνθούν σε βάθος οι παράγοντες που καθορίζουν την πρόοδο και την εξέλιξη των στόχων για την οικονομία, την κοινωνία και το περιβάλλον, πραγματοποιείται στατιστική συσχέτιση του δείκτη «Ευρώπη 2020» με τους δείκτες ποιότητας διακυβέρνησης, παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας, παγκοσμιοποίησης, ανθρώπινης ανάπτυξης και με το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Από την ανάλυση εξάγονται χρήσιμα συμπεράσματα, καθώς η αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης, ο έλεγχος της διαφθοράς και η λογοδοσία διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την πρόοδο του στρατηγικού σχεδίου «Ευρώπη 2020». Η παρούσα έρευνα αναδεικνύει, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την ανάγκη επανασχεδιασμού της στρατηγικής και της χωρικής εξειδίκευσης με στόχο την καλύτερη αποτελεσματικότητα αλλά και ταυτόχρονα την ανάγκη η Ελλάδα να εντείνει την προσπάθεια.
1 Εισαγωγικές έννοιες και προσεγγίσεις 9
2 Η χωρική, οικονομική και θεσμική ανάλυση της ανάπτυξης στιςδυτικές χώρες 17
2.1 Η χωρική διάσταση: Γεωγραφία και περιφερειακή ανάπτυξηστην Ευρωπαϊκή Ένωση 20
2.1.1 Το σύμπλεγμα «γνώση, καινοτομία και περιφερειακή ανάπτυξη» 20
2.1.2 Το σύμπλεγμα «γνώση, καινοτομία και περιφερειακή ανάπτυξη στην ΕΕ» 22
2.2 H οικονομική διάσταση: Oλοκλήρωση και ο ενιαίος οικονομικός χώρος της
Ευρωπαϊκής Ένωσης
24
2.2.1 Σκοπός και αναπτυξιακοί στόχοι της ολοκλήρωσης 24
2.2.2 Λειτουργικές επιδράσεις της ολοκλήρωσης σε κοινωνικο-οικονομικό,χωρικό και πολιτικό επίπεδο 28
2.3 Η θεσμική διάσταση: Ποιότητα κοινωνικών θεσμών, συνοχή και οικονομική ανάπτυξη 30
2.4 περιφερειακή, οικονομική και θεσμική διάσταση της ανάπτυξης στην Ελλάδα 33
2.4.1 Η περιφερειακή διάσταση της ανάπτυξης στην Ελλάδα 34
2.4.2 Επιχειρηματικότητα και οικονομική ανάπτυξη στην Ελλάδα 36
2.4.3 Η κοινωνικο-οικονομική και περιβαλλοντική διάσταση της ανάπτυξηςστην Ελλάδα 39
3 Κοινωνική και οικονομική πολιτική στην ΕΕ και κρίση:Περιφερειακές και κοινωνικές ανισότητες 41
3.1 Ευρωπαϊκή οικονομική ολοκλήρωση και περιφερειακή πολιτική: Η ανάγκηπαρέμβασης και εξειδίκευσης της ανάπτυξης σε περιφερειακό επίπεδο 41
3.2 Ευρωπαϊκή οικονομική ολοκλήρωση και κοινωνική συνοχή: Η ανάγκηπαρέμβασης με όρους κοινωνικής ενσωμάτωσης 46
4. Επισκόπηση μεθοδολογιών κατασκευής σύνθετων δεικτώνγια τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» 55
4.1 Πρώτη μεθοδολογία 56
4.2 Δεύτερη μεθοδολογία  61
4.3 Τρίτη μεθοδολογία  67
4.4 Τετάρτη μεθοδολογία  72
5 Μεθοδολογική προσέγγιση και δεδομένα  83
5.1 Μεθοδολογία  83
5.2 Δεδομένα  86
6 Εμπειρική ανάλυση για τις χώρες της ΕΕ  91
6.1 Δείκτης «Ευρώπη 2020» και θεματικοί δείκτες  91
6.2 Έλεγχοι εγκυρότητας δείκτη  99
6.3 Παράγοντες που επηρεάζουν τον δείκτη  105
6.3.1 Ανάλυση συσχετίσεων  105
6.3.2 Παλινδρόμηση με δεδομένα panel  114
7 Εμπειρική ανάλυση: Η περίπτωση της Ελλάδας  119
7.1 Η θέση της Ελλάδας αναφορικά με τον δείκτη «Ευρώπη 2020»και τους θεματικούς δείκτες 119
7.2 Η θέση της Ελλάδας αναφορικά με τους στόχους της στρατηγικής«Ευρώπη 2020» 120
7.2.1 Ποσοστό απασχόλησης του πληθυσμού ηλικίας 20-64 ετών  120
7.2.2 Ποσοστό πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης  126
7.2.3 Ακαθάριστη εγχώρια δαπάνη για έρευνα και ανάπτυξη  130
7.2.4 Δείκτης εκπομπών αερίων θερμοκηπίου  135
7.2.5 Μερίδιο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην ακαθάριστη τελικήκατανάλωση 140
7.2.6 Ενεργειακή ένταση της οικονομίας  144
7.2.7 Ποσοστό των ατόμων ηλικίας 18-24 ετών που εγκαταλείπουν πρόωρατην εκπαίδευση 146
7.2.8 Πληθυσμός σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού  148
8 Συμπεράσματα – Προτάσεις πολιτικής  153
Βιβλιογραφία  163

 

Εκδότης: ΙΝΕ ΓΣΕΕ
Συντακτική Επιτροπή: Παναγιώτης Λιαργκόβας, Βασιλική Σκίντζη, Ειρήνη Δασκαλοπούλου, Αθανάσιος Αναστασίου, Νικόλαος Αποστολόπουλος και Δήμητρα Μήτση
Υπεύθυνος Έκδοσης:
Γραμματεία Έκδοσης:
* Όλες οι εκδόσεις διατίθενται για το ευρύ κοινό δωρεάν, σε έντυπη μορφή από τη βιβλιοθήκη του οργανισμού.