«Μεταναστευτική πολιτική και δικαιώματα των μεταναστών»
Επιμέλεια : Α. Καψάλης, Π. Λινάρδος – Ρυλμόν, Μελέτες του ΙΝΕ / ΓΣΕΕ – ΑΔΕΔΥ, Αθήνα 2005.
Η παρούσα έκδοση του ΙΝΕ / ΓΣΕΕ – ΑΔΕΔΥ επικεντρώνεται στα κείμενα των εισηγήσεων και παρεμβάσεων των προσκεκλημένων ομιλητών κατά τη διάρκεια της διημερίδας με θέμα «Το θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση και οι προοπτικές βελτίωσης» η οποία διοργανώθηκε από το ΙΝΕ / ΓΣΕΕ – ΑΔΕΔΥ με τη συνδρομή του Ελληνικού Φόρουμ Μεταναστών στις 5 και 6 Νοεμβρίου 2004, μια παρέμβαση – προτεραιότητα του συνδικαλιστικού κινήματος άλλωστε, με σκοπό τη συζήτηση και ανάλυση του μεταναστευτικού φαινομένου ως νέας κοινωνικής πραγματικότητας .
Η διημερίδα πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο απολογισμού και κριτικής αξιολόγησης των νομοθετικών μέτρων, προβάλλοντας έντονα την ανάγκη αφενός, τροποποίησής του και αφετέρου χάραξης συγκροτημένης μεταναστευτικής πολιτικής πριν τη διαδοχή τους από το νέο μεταναστευτικό νόμο 3386/2005.
Συγκεκριμένα, οι εισηγήσεις – παρεμβάσεις των ομιλητών που εκπροσωπούν διαφορετικούς χώρους εστίασαν σε καίριες πτυχές του μεταναστευτικού φαινομένου όπως για παράδειγμα η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών (managing migration), οι διαδικασίες νομιμοποίησης, η απασχόληση των μεταναστών, η ένταξη αυτών στην αγορά εργασίας, η αδήλωτη εργασία, το δικαίωμα στην οικογενειακή επανένωση, το ζήτημα των προσφύγων, προσεγγίζοντας αυτά βάση τριών επιμέρους αξόνων : της ίσης μεταχείρισης, της προστασίας των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς και της καταπολέμησης του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
«Μετανάστες, υγεία και κοινωνικός αποκλεισμός»
Συγγραφέας : Απ. Καψάλης, Ιούνιος 2003
Η έκθεση η οποία εντάσσεται στην Κοινή Έκθεση στα πλαίσια του «Ευρωπαϊκού Δικτύου για τη συνεργασία και την ανταλλαγή σε θέματα κοινωνικού αποκλεισμού και υγείας μεταναστών» συγχρηματοδοτήθηκε από το Πρόγραμμα Διακρατικής Ανταλλαγής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καθώς και από τα από τα Γαλλικά υπουργεία Κοινωνικών Υποθέσεων, Εργασίας, Αλληλεγγύης και Υγείας, Οικογένειας και Ανάπηρων Ατόμων αντίστοιχα.
Στόχος του παρόντος προγράμματος ήταν η υλοποίηση των αποφάσεων που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια των διαδοχικών συνόδων κορυφής (Λισσαβώνα 2000, Νίκαια 2000, Στοκχόλμη 2001, Λάακεν 2001) για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, και ειδικότερα στον τομέα της υγείας, ενός τομέα καθοριστικού για την πρόοδο και την ενσωμάτωση όλων, αλλά κυρίως όσων ανήκουν στις λεγόμενες ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, όπως είναι οι μετανάστες και πρόσφυγες. Η επιλογή ανάλυσης του φαινομένου του κοινωνικού αποκλεισμού στον τομέα της υγείας των μεταναστών τεκμηριώνεται αφενός λόγω της ελλιπούς παρακολούθησής του σε κοινοτικό επίπεδο και αφετέρου λόγω της αδυναμίας έκδοσης κοινών στατιστικών δεδομένων από την Eurostat.
Σε πρώτο επίπεδο, στην ελληνική έκθεση επιχειρείται μια αποσαφήνιση των ζητημάτων και κεντρικών εννοιών του «κοινωνικού αποκλεισμού», της «υγείας» καθώς και του «μετανάστη», στηριζόμενη τόσο σε κοινωνιολογικές όσο και σε νομικές προσεγγίσεις.
Σ`ένα δεύτερο επίπεδο, επιχειρείται μια παρουσίαση, επεξεργασία και αξιολόγηση των παραμέτρων εκείνων που στοιχειοθετούν τη γενικότερη κατάσταση της υγείας των ομάδων - στόχου, ειδικότερα σε συνάρτηση με τη δυνατότητα τόσο της άσκησης του κοινωνικού τους δικαιώματος όσο και των αρχών (νομοθετημάτων, εγκυκλίων) που διέπουν την πρόσβασή τους στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Η έκθεση δεν αφορά αποκλειστικά στην παρουσίαση των διαδικασιών που τηρούνται σχετικά με την παροχή ιατρικής φροντίδας στους νόμιμους μετανάστες αλλά διερευνά και τις περιπτώσεις των αιτούντων άσυλο, των πολιτικών προσφύγων, των πολιτιστικών μειονοτήτων (Τσιγγάνοι, Μουσουλμανική μειονότητα), και των ομογενών.
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
«Συνδικαλιστική Συμμετοχικότητα Μεταναστών – Δράσεις και θέσεις του Ελληνικού Συνδικαλιστικού Κινήματος για τους Μετανάστες».
Συγγραφέας : Απ. Καψάλης, Κοινοτική Πρωτοβουλία Equal « Forum για την ισότητα και την κοινωνική συνοχή», Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας, 2004.
Το φαινόμενο της μετανάστευσης, με την μορφή υπό την οποία εκδηλώθηκε τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλών και εμπεριστατωμένων μελετών. Τα κυριότερα γνωρίσματα της μετανάστευσης προς την Ελλάδα παραμένουν η μετακίνηση με σκοπό την αναζήτηση εργασίας και η επί μακρόν επίσημη η αδήλωτη διαμονή και απασχόληση των αλλοδαπών εργατών, οι οποίοι προέρχονται στην πλειοψηφία τους από τις γειτονικές βαλκανικές χώρες και ιδιαίτερα από την Αλβανία. Σε ότι αφορά δε τη διεύρυνση και τη μελέτη των χαρακτηριστικών της εργασίας των οικονομικών μεταναστών, ο αριθμός των εργασιών, οι οποίες είναι αφιερωμένες αποκλειστικά στις συνθήκες και τους όρους απασχόλησής τους, είναι σαφώς μικρότερος. Έτσι, ενώ η οικονομική διάσταση της εργασίας των αλλοδαπών και η επίδρασή της στην διαμόρφωση και τη λειτουργία της αγοράς εργασίας έχουν εξεταστεί από πολλούς μελετητές, η παρουσίαση των αμιγώς εργασιακών δεδομένων της απασχόλησής τους είναι πολύ σπάνια. Το ίδιο βέβαια συμβαίνει και για το θέμα των συλλογικών εργασιακών σχέσεων των οικονομικών μεταναστών.
Έτσι λοιπόν, η παρούσα μελέτη επιχειρεί να καταγράψει τη σχέση των αλλοδαπών εργατών με το συνδικαλιστικό κίνημα των εργαζομένων στην Ελλάδα αναλύοντας δύο πτυχές : πρώτον, την αντιμετώπιση της μετανάστευσης ως κοινωνικό φαινόμενο με αναπόφευκτες επιδράσεις στην αγορά εργασίας και δεύτερον, την προάσπιση των κοινωνικών δικαιωμάτων της συγκεκριμένης κατηγορίας των εργαζομένων, ως αναπόσπαστο κομμάτι των καθηκόντων του συνδικαλιστικού κινήματος.
Επιπλέον, αναζητείται ο βαθμός εμπιστοσύνης που εκδήλωσαν και εκδηλώνουν όλα αυτά τα χρόνια οι ίδιοι οι μετανάστες απέναντι στα συνδικάτα και στη συλλογική δράση γενικότερα προκειμένου για τις διεκδικήσεις τους. Μέσα από την παρουσίαση των στοιχείων που συγκροτούν την ποσοτική διάσταση της συγκεκριμένης σχέσης, αξιολογείται η αποτελεσματικότητα των δράσεων, τις οποίες έχει αναλάβει το συνδικαλιστικό κίνημα για την προάσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων των οικονομικών μεταναστών, την προώθηση της κοινωνικής ένταξης καθώς επίσης και το επίπεδο της συμμετοχικότητας των άμεσα ενδιαφερομένων στα κατά κλάδους εργατικά σωματεία ως απόδειξη της εμπιστοσύνής των εργαζομένων στα συνδικάτα τους.
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
«Μεταναστευτικές τάσεις και ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική»
Μπάγκαβος Χρ., Παπαδοπούλου Δ., Σειρά Μελέτες του ΙΝΕ / ΓΣΕΕ – ΑΔΕΔΥ, Αθήνα 2003.
Το αντικείμενο της μελέτης είναι η παρουσίαση των ευρωπαϊκών μεταναστευτικών τάσεων, η καταγραφή και τέλος η συγκριτική αξιολόγηση των μεταναστευτικών πολιτικών που σχεδιάζονται και εφαρμόζονται τις τελευταίες δεκαετίες στην Ευρώπη, με ιδιαίτερη έμφαση στην περίπτωση της Ελλάδας.
Η παρούσα μελέτη βασίζεται στο εθνικό, ιστορικό και δημογραφικό υπόβαθρο των μεταναστεύσεων και των μεταναστευτικών πολιτικών, δίνοντας έμφαση σε δύο παραδείγματα, το γαλλικό και το γερμανικό, χαρακτηριζόμενα άλλωστε και στις σελίδες της μελέτης ως «ιδεότυπα» στη χάραξη των μεταναστευτικών πολιτικών, παρουσιάζοντας εντούτοις αντιθέσεις όσον αφορά τη συγκρότηση της ιδέας της κοινωνίας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην περίπτωση της Ελλάδας ως πρόσφατης χώρας υποδοχής μεταναστών, στις υφιστάμενες πολιτικές και ρυθμίσεις για τους οικονομικούς μετανάστες, τους πρόσφυγες, στις πολιτικές ένταξης των αλλοδαπών μαθητών στην εκπαίδευση. Ωστόσο, η μελέτη για την ελληνική περίπτωση δεν θα μπορούσε να μην ξεκινήσει με μια εκτενή αναφορά στην εμπειρία της Ελλάδας ως χώρα αποστολής καθώς και στις πολιτικές παλιννόστησης.
Επιπλέον, επιχειρείται μια αξιολόγηση των μεταναστευτικών πολιτικών καθώς και η υπογράμμιση των διακυβευμάτων τα οποία τίθενται ώστε να αποφευχθούν οι εντάσεις των γενεών και να διαφυλαχθεί η κοινωνική συνοχή.
Τέλος, διατυπώνονται προτάσεις, βάσει των θεμελιωδών αρχών, ανεξάρτητα από τις εθνικές ιδιαιτερότητες μιας χώρας, τις οποίες τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλουν να λάβουν υπόψη.
Προϋπόθεση, αφενός για την κατανόηση των όσων παρουσιάζονται και αφετέρου για τη διεύρυνση των γνώσεών μας, είναι η ερμηνευτική προσέγγιση του φαινομένου της σύγχρονης μετανάστευσης, του μετανάστη καθώς και της μεταναστευτικής πολιτικής ως σύγχρονη μορφή κοινωνικής πολιτικής που επιχειρήθηκε να δοθεί από τους δύο συγγραφείς.
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
«Μελέτη για τις στρατηγικές απασχόλησης για άτομα ευπαθών κοινωνικά ομάδων – άτομα κοινωνικά αποκλεισμένα, οικονομικοί μετανάστες, ΑΜΕΑ, γυναίκες».
Συγγραφείς : Δ. Παπαδοπούλου, Χρ. Μπάγκαβος, Κων. Δημουλάς, Β. Κριατσιώτη, Κοινοτικό Πρόγραμμα ODISSEIA, ΙΝΕ / ΓΣΕΕ, 2004.
Αντικείμενο της παρούσας μελέτης ήταν η κριτική καταγραφή και παρουσίαση των επίσημων πολιτικών, εθνικών και ευρωπαϊκών, σχετικά με την απασχόληση για τις ευπαθείς κοινωνικά ομάδες και ιδιαίτερα τους οικονομικούς μετανάστες, τις γυναίκες, τα άτομα με ειδικές αναπηρίες και τους αποκλεισμένους από την αγορά εργασίας.
Η μελέτη στόχευε στο να καταδείξει την οργάνωση του εθνικού συστήματος κοινωνικής προστασίας, αλλά και τον αντίκτυπο που το σύστημα αυτό, όπως και άλλες πολιτικές, έχουν στην κοινωνική συνοχή και σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες.
Για την επίτευξη του παραπάνω στόχου, η μελέτη στηρίχθηκε στην ποσοτική διερεύνηση αναφορικά με ορισμένες ευπαθείς κοινωνικά ομάδες στην Ελλάδα και στην Περιφέρεια Αττικής με βάση την τελευταία απογραφή και τις πρόσφατες έρευνες εργατικού δυναμικού, στη συστηματική καταγραφή των εθνικών πολιτικών και στρατηγικών απασχόλησης που προωθούνται για τις αντιπροσωπευτικότερες ευπαθείς ομάδες για την ελληνική περίπτωση, στην παρουσίαση των πολιτικών που προωθούνται από την ΕΕ και αφορούν στην ένταξη των ευπαθών ομάδων μέσα από τον άξονα της απασχόλησης, στην αξιολόγηση και συγκριτική παρατήρηση των εφαρμοσμένων πολιτικών σε επίπεδο κρατών μελών της ΕΕ και της Ελλάδας και τέλος, στη διατύπωση προτάσεων, τόσο με τη μορφή γενικών κατευθυντήριων γραμμών, όσο και εξειδικευμένων παρεμβάσεων για κάθε μια από τις ομάδες μελέτης.
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
«Βιβλιογραφική ανάλυση και καταγραφή αποτελεσμάτων αναφορικά με τον κοινωνικό αποκλεισμό των κοινωνικά ευπαθών ομάδων».
Συγγραφέας : Β. Κριατσιώτη, Κοινοτικό Πρόγραμμα ODISSEIA, Οκτώβριος 2005.
Η παρούσα μελέτη έχει ως αντικείμενο την ανάλυση και καταγραφή αποτελεσμάτων αναφορικά με τον κοινωνικό αποκλεισμό των κοινωνικά ευπαθών ομάδων με ιδιαίτερη έμφαση στους μετανάστες, τις γυναίκες, τα άτομα με ειδικές αναπηρίες και τους αποκλεισμένους από την αγορά εργασίας.
Η επιλογή των θεμάτων που αναπτύσσονται και οι τρόποι με τους οποίους προσεγγίζονται φωτίζουν από διαφορετικές γωνίες το φαινόμενο του κοινωνικού αποκλεισμού. Για το σκοπό αυτό, η μελέτη στηρίχθηκε στη διαθέσιμη στη χώρα μας σχετική βιβλιογραφία, όπου αφενός ορίζεται το εννοιολογικό πλαίσιο του κοινωνικού αποκλεισμού, μορφές και διαστάσεις του όρου και αφετέρου αποσαφηνίζονται οι ειδικές κατηγορίες του πληθυσμού ως ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες. Το γεγονός ότι σε όλα τα κείμενα γίνονται αναφορές στην έννοια του κοινωνικού αποκλεισμού ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε έρευνας – μελέτης δείχνει όχι μόνο την πολυπλοκότητα του φαινομένου αλλά και τις διαστάσεις του.
Στην προσπάθεια να αποσαφηνιστεί ο όρος «κοινωνικός αποκλεισμός» προκύπτει το εξής : ταυτίζεται συχνά με την οικονομική του διάσταση – φτώχεια – και ως εκ τούτου εμφανίστηκαν πολλοί ορισμοί επικεντρωμένοι στις αιτίες, στις διαδικασίες, στη χρηστική αξία του όρου ιδιαίτερα όταν αφορά τους λόγους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
Ενδυνάμωση Οικονομικών Μεταναστών και Προσφύγων στην Αγορά Εργασίας
Εκθέσεις Αξιολόγησης – Φορέας Υλοποίησης : Ακρώνυμο Μελετητική
Οι εν λόγω εκθέσεις - μελέτες πραγματοποιούνται στο πλαίσιο δράσεων της Αναπτυξιακής Σύμπραξης «Ενδυνάμωση των Οικονομικών Μεταναστών και Προσφύγων στην Αγορά Εργασίας» για το έργο «Παρατηρητήριο και Δίκτυο Δομών για την Ενδυνάμωση των Οικονομικών Μεταναστών και Προσφύγων στην Αγορά Εργασίας» από το συμμετέχοντα στο έργο εταίρο ΑΚΡΩΝΥΜΟ ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΗ Ε.Π.Ε. Στόχος αυτών είναι ο προσδιορισμός του βαθμού εκπλήρωσης των στόχων σε σχέση με τις ανάγκες της ομάδας στόχου, η εκτίμηση των παραγόντων που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των υποέργων και την αποδοτικότητα των επιμέρους προϊόντων, η διασφάλιση της συμβατότητας του έργου με τους στόχους της Κ.Π. Equal, η συνεχής βελτίωση των διαδικασιών υλοποίησης, καθώς και η προώθηση διεργασιών για την ευρύτερη απασχόληση και προώθηση της ισότητας ευκαιριών.
Οι παρουσιάσεις στηρίζονται α) στις αναφορές των συμβούλων υποστήριξης μεταναστών των δομών για το αντίστοιχο διάστημα β) στις εκθέσεις παρακολούθησης του Συντονιστή Φορέα Α.Σ. «Ενδυνάμωση Οικονομικών Μεταναστών και Προσφύγων» ΚΕΚ - ΙΝΕ/ΓΣΕΕ γ) σε προσωπικές συνεντεύξεις στους συμβούλους του ΚΕΚ - ΙΝΕ/ΓΣΕΕ και δ) στις εκθέσεις προόδου του Παρατηρητηρίου Απασχόλησης Μεταναστών.
