Σχηματικά, ο μηχανισμός μείωσης του πληθωρισμού έχει ως εξής:

Ο δείκτης τιμών καταναλωτή αναφέρεται σε ένα καλάθι αγαθών και υπηρεσιών στου οποίου την σύνθεση συμμετέχουν εγχωρίως παραγόμενα προϊόντα και εισαγόμενα. Ως εκ τούτου, ο δείκτης είναι ένας σταθμισμένος μέσος όρος που επηρεάζεται αφενός μεν από τις τιμές των εισαγομένων προϊόντων, αφετέρου δε από τις τιμές των εγχωρίως παραγομένων. Όσο μεγαλύτερη είναι η διείσδυση των εισαγωγών στην εγχώρια αγορά, τόσο μεγαλύτερο βάρος αποκτούν οι μεταβολές των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων στην διαμόρφωση του δείκτη τιμών καταναλωτή.

Επομένως, όσο φθηνότερες γίνονται οι τιμές των εισαγομένων, τόσο επιβραδύνονται οι τιμές καταναλωτή. Όταν η συναλλαγματική ισοτιμία της δραχμής διατηρείται σταθερή, τότε, η μείωση του πληθωρισμού στις άλλες χώρες του ΟΟΣΑ καθιστά φθηνότερα τα εισαγόμενα καταναλωτικά αγαθά και έχει ευνοϊκά αποτελέσματα επί του δείκτη τιμών καταναλωτή (πολύ περισσότερο που οι τιμές εξαγωγών των χωρών του ΟΟΣΑ σε εθνικό νόμισμα αυξάνονται, εάν αυξάνονται, με ρυθμούς μικρότερους από τον πληθωρισμό στις εν λόγω χώρες).

Πέραν των ανωτέρω, το άνοιγμα της οικονομίας συμβάλει στην επιβράδυνση του δείκτη τιμών καταναλωτή και με δύο ακόμη τρόπους, που αφορούν στην διαμόρφωση των εγχωρίως παραγομένων προϊόντων: Πρώτον, επιβραδύνονται οι τιμές των εισαγομένων πρώτων υλών. Δεύτερον, ο “ανοικτός” τομέας της ελληνικής οικονομίας, που είναι εκτεθειμένος στον διεθνή ανταγωνισμό, διαμορφώνει τις τιμές του υπό την πίεση της αυξανόμενης διείσδυσης των εισαγωγών στην εγχώρια αγορά. Η πίεση αυτή δεν επιτρέπει στις επιχειρήσεις να μετακυλίσουν τις αυξήσεις του κόστους εργασίας στις τιμές παρά μόνον εν μέρει. Αυτά τα δύο ευνοϊκά αποτελέσματα συμπυκνώνονται σε μια επιβράδυνση των τιμών των εγχωρίως παραγομένων προϊόντων και μέσω αυτής σε μια επιβράδυνση του δείκτη τιμών καταναλωτή.

Με αυτά τα δεδομένα, δημιουργείται ένα σύστημα διαρκούς διάχυσης της αρχικής μείωσης των τιμών των εισαγομένων στο σύνολο της οικονομίας: Καταρχήν, η επιβράδυνση των τιμών των εισαγόμενων πρώτων υλών (σε δραχμές) μεταφέρεται στις τιμές χονδρικής και από εκεί στις τιμές καταναλωτή, όπου προστίθεται και το ευνοϊκό αποτέλεσμα των επιβράδυνσης των τιμών των εισαγομένων καταναλωτικών αγαθών. Προκύπτει, έτσι, μια αρχική μείωση του πληθωρισμού.

Εν συνεχεία, οι ονομαστικοί μισθοί επιβραδύνονται επειδή ακολουθούν τις τιμές καταναλωτή. Έτσι, οι επιχειρήσεις, πέραν του γεγονότος ότι εκ νέου ενσωματώνουν στο προϊόν τους φθηνότερες πρώτες ύλες, μετακυλίουν στις τιμές τους μειωμένες ονομαστικές αυξήσεις του κόστους εργασίας. Μάλιστα, ο βαθμός κατά τον οποίο μετακυλίουν τις αυξήσεις του κόστους εργασίας στις τιμές περιορίζεται από την έκθεση των επιχειρήσεων στον διεθνή ανταγωνισμό. Προκύπτει από αυτά, μια νέα επιβράδυνση των τιμών χονδρικής, η οποία μεταφέρεται στις τιμές κατανάλωσης και αρχίζει, τότε, ένας νέος κύκλος επιβράδυνσης των τιμών.

Δημιουργείται έτσι, ένας “χρηστός κύκλος” που οδηγεί σε μια σπειροειδή κίνηση του πληθωρισμού με πτωτική πορεία.

Oι υπολογισμοί μας στηρίζονται σε ένα σύστημα εξισώσεων, το οποίο περιλαμβάνει τους κυριότερους παράγοντες που παρεμβαίνουν στη σχέση τιμών, μισθών και ανεργίας.

Ως εξίσωση των ονομαστικών μισθών χρησιμοποιήθηκε η σχέση

w=0.284pc(-1)+0.716pc +1.64(pgdp-pc)+[16.73/u]-2.0 (1)

όπου (w) είναι ο ρυθμός μεταβολής των ονομαστικών μισθών, (pc) οι ετήσιες εκατοστιαίες μεταβολές των τιμών καταναλωτή, (u) το ποσοστό ανεργίας και (pgdp) οι ετήσιες εκατοστιαίες μεταβολές του αποπληθωριστή του ΑΕΠ.

Η διαφορά του αποπληθωριστή του ΑΕΠ από τον δείκτη τιμών καταναλωτή εκφράζει την επίδραση των όρων εμπορίου.

Ωστόσο, η αύξηση των ονομαστικών μισθών κατά το 1998 είναι 6,3% (πρόβλεψη ΥΠΕΘΟ) και κατά το 1999 εκτιμάται ότι θα είναι 3,5% (2,8% από την ΕΣΣΕ συν διορθωτικό ποσό). Επομένως, χρήση της εξίσωσης (1) έγινε μόνον για το έτος 2000.

Για τις μεταβολές του δείκτη τιμών καταναλωτή χρησιμοποιήθηκε η εξίσωση

pc=μp*+(1-μ)p (2)

όπου (pc) οι ετήσιες εκατοστιαίες μεταβολές του δείκτη τιμών καταναλωτή, (p) οι τιμές των εγχωρίως παραγομένων προϊόντων για εσωτερική κατανάλωση, (p*) οι τιμές των εισαγομένων προϊόντων και (μ) το μερίδιο των εισαγωγών στην εσωτερική αγορά.

Σύμφωνα με την (2), οι μεταβολές του δείκτη τιμών καταναλωτή είναι ένας σταθμικός μέσος των εγχωρίων τιμών και των τιμών των εισαγομένων κατά την αναλογία που αντιστοιχεί στα αντίστοιχα μερίδια αγοράς. Σε όλες τις περιπτώσεις θεωρήθηκε ότι μ=20%. Εντούτοις, θα ήταν χρήσιμο σε αναλυτικότερους υπολογισμούς που ενδεχομένως πραγματοποιηθούν στο μέλλον, η τιμή της παραμέτρου (μ) να προκύπτει από τις εξισώσεις που περιγράφουν την εξέλιξη του εξωτερικού εμπορίου.

Για τις τιμές (p) των εγχωρίως παραγομένων προϊόντων και υπηρεσιών, χρησιμοποιήθηκε η εξίσωση

p=(1-k)[w(-1)-π]+kp* (3)

όπου [w(-1)] η αύξηση των ονομαστικών μισθών κατά την προηγούμενη περίοδο, (π) ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας, (p*) οι τιμές των εισαγομένων προϊόντων και (k) μια σταθερά (0<1).

Η εξίσωση (3) προκύπτει εκ του γεγονότος ότι οι εγχώριοι παραγωγοί αυξάνουν τις τιμές τους λαμβάνοντας υπ’όψη τους, αφενός μεν την αύξηση των τιμών του ανταγωνισμού (p*), αφετέρου δε την αύξηση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος (w(-1)-π). H παράμετρος (k) καθορίζει την αναλογία κατά την οποία οι εγχώριοι παραγωγοί αποδίδουν βάρος στον έναν ή τον άλλο παράγοντα: εάν η πίεση του ανταγωνισμού είναι μεγάλη και η διείσδυση των εισαγωγών είναι έντονη, τότε, η τιμή του (k) θα είναι υψηλή, και αντίστροφα. (Όταν οι εγχώριοι παραγωγοί είναι price takers η εν λόγω παράμετρος λαμβάνει υψηλές τιμές).

Για τις τιμές των παραμέτρων έγιναν οι εξής παραδοχές:

Ο ρυθμός μεταβολής των τιμών καταναλωτή (pc) κατά την χρονική στιγμή 0, που αντιστοιχεί στο έτος 1998, ανέρχεται σε 4,8% (pco=4,8%), δηλαδή στα επίπεδα του Οκτωβρίου 1998 (πρόβλεψη ΥΠΕΘΟ).
Ο ρυθμός μεταβολής των τιμών των εισαγομένων προϊόντων διατηρείται σταθερός και ίσος προς 1% (p*=1%). Αυτή η παραδοχή σχετίζεται με το γεγονός ότι ο πληθωρισμός στις ανταγωνίστριες χώρες βρίσκεται ήδη σε χαμηλά επίπεδα και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι πρόκειται να αυξηθεί. Επιπλέον, οι τιμές εξαγωγών των ανταγωνιστριών χωρών αυξάνονται γενικά με μικρότερους ρυθμούς από ότι ο δείκτης τιμών καταναλωτή στις εν λόγω χώρες. Η διολίσθηση της δραχμής θεωρείται ότι διατηρείται μικρότερη του 1% ετησίως.
Το μερίδιο των εισαγομένων στην εσωτερική αγορά διατηρείται σταθερό και ίσο προς 20% (μ=20%).
Το ποσοστό ανεργίας θεωρείται ότι παραμένει σταθερό και ίσο προς u=10,4% (ποσοστό 1997). Εναλλακτικά έγιναν υπολογισμοί και για μείωση του ποσοστού ανεργίας κατά δύο εκατοστιαίες μονάδες μέχρι το 2000. Εντούτοις, το ποσοστό ανεργίας επηρεάζει μόνον τις τιμές του έτους 2000, αφού οι αυξήσεις των ονομαστικών μισθών για το 1998-1999 έχουν προκαθορισθεί σε μεγάλο βαθμό από την διετή ΕΓΣΣΕ.
Η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας (π) κατά το 1997 ανήλθε σε 3,5% και σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΥΠΕΘΟ θα ανέλθει σε 3,2%. Για το 1999-2000, έγινε η παραδοχή ότι ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας θα ανέλθει σε 2,5% ετησίως (έναντι 1,7% που είναι η μακροχρόνια τάση αύξησης του εν λόγω μεγέθους), επειδή οι επενδύσεις σε μηχανικό εξοπλισμό παρουσιάζουν αύξηση και οι ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης έχουν αυξηθεί.
Οι εγχώριοι παραγωγοί λαμβάνουν υπόψη τους τις τιμές του ανταγωνισμού με βάρος 50% (k=0,5). Η αντίστοιχη τιμή για τον τομέα της ελληνικής οικονομίας που είναι εκτεθειμένος στον διεθνή ανταγωνισμό είναι πολύ μεγαλύτερος (k=0,8), πλην όμως, το βάρος του προστατευμένου τομέα μεταβάλλει την τιμή του (k).
Τα αποτελέσματα φαίνονται στον παρακάτω πίνακα:

Από τους υπολογισμούς προκύπτει ότι με δεδομένες τις προαναφερθείσες παραδοχές, τις οποίες θεωρούμε εύλογες, ο πληθωρισμός, δηλαδή ο ρυθμός μεταβολής του δείκτη τιμών καταναλωτή (pc) μπορεί να μειωθεί σε 2,1% τον Δεκέμβριο του 1999. Το έτος 2000 κατέρχεται στο 1% με αμετάβλητο ποσοστό ανεργίας ή σε 1,2% εάν το ποσοστό ανεργίας μειωθεί κατά δύο εκατοστιαίες μονάδες εντός της διετίας.