Με αφορμή την πρόσφατη έκδοση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Growth and Employment in the Stability-Oriented Framework of EMU, δόθηκαν στην δημοσιότητα πίνακες στοιχείων για την κατάσταση της αγοράς εργασίας στις χώρες μέλη της ΕΕ. Οι πίνακες αυτοί περιλαμβάνονται ως παράρτημα στην παραπάνω έκδοση. Τα στοιχεία αναφέρονται στην περίοδο 1985-1996, καθώς το 1996 είναι το πιο πρόσφατο έτος για το οποίο υπάρχουν στοιχεία από όλες τις χώρες. Ειδικά για το ποσοστό ανεργίας, όμως, τα στοιχεία αναφέρονται στο έτος 1997.

Ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό

Το εργατικό δυναμικό ως ποσοστό του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας (14 εώς 65 ετών), το οποίο συνήθως αναφέρεται ως “ποσοστό συμμετοχής”, ανήλθε κατά το 1996 στο σύνολο της ΕΕ σε 67,7%. Ο δείκτης αυτός που εκφράζει τον βαθμό κατά τον οποίο ο πληθυσμός αναζητά ενεργητικά εργασία, υπερβαίνει κατά πολύ τον μέσο όρο της ΕΕ στην Δανία (+13,4%), στην Σουηδία (+10,4%) και στην Βρετανία (+8,3%). Αντιθέτως, υστερεί σημαντικά στην Ιταλία (-9,3%), την Ισπανία (-7,1%), την Ελλάδα και το Βέλγιο (περίπου -5% σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ).

Ως προς το 1985, το ποσοστό συμμετοχής αυξήθηκε σημαντικά στην Ολλανδία (+6,6%), στην Ισπανία (+4,3%) και το Βέλγιο (+3,6%). Μείωση, αντιθέτως, παρουσίασε στην Φιλανδία (-6,2%), την Σουηδία (-4,5%) και την Δανία (-2,2%).

Παρατηρείται, γενικά, μια μείωση του ποσοστού συμμετοχής στις χώρες στις οποίες το μέγεθος αυτό είναι υψηλό, και μια αύξηση στις χώρες στις οποίες είναι χαμηλό. Επομένως, δημιουργείται, αν και με μικρούς ρυθμούς, μια τάση σύγκλισης των εθνικών ποσοστών συμμετοχής προς τον μέσο όρο της ΕΕ.

 Aπασχόληση ως ποσοστό του πληθυσμού 14-65 ετών

Πολλά άτομα μικρής “απασχολησιμότητας”, όταν δεν είναι σε θέση να διατηρήσουν την θέση τους στην εργασία, αποθαρρύνονται και αποσύρονται από το εργατικό δυναμικό. Έτσι, όμως, η ανάλυση του φαινομένου της ανεργίας συσκοτίζεται από το γεγονός ότι οι ροές από και προς την απασχόληση προέρχονται είτε από την κατάσταση της ανεργίας, είτε από την κατάσταση της αεργίας (δηλαδή από τον μη ενεργό πληθυσμό).

Για τον λόγο αυτό, οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποδίδουν αυξανόμενο βάρος στον λόγο απασχόλησης/πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας. Όταν σε μια χώρα παρατηρείται υψηλή συμμετοχή του πληθυσμού στην αγορά εργασίας και ταυτοχρόνως χαμηλό ποσοστό ανεργίας, τότε ο λόγος απασχόλησης/πληθυσμού είναι υψηλός --αυτό σημαίνει ότι μεγάλο μέρος του πληθυσμού αναζητά εργασία και τελικά απασχολείται. Επιπλέον, οι υπηρεσίες της Επιτροπής “διορθώνουν” τον εν λόγω δείκτη από τις στρεβλώσεις που υφίσταται εξαιτίας της άνισης ανάπτυξης του φαινομένου της μερικής απασχόλησης στις χώρες μέλη.

Από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκύπτει ότι τις καλύτερες επιδόσεις με βάση την απασχόληση ως ποσοστό του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας παρουσιάζουν η Δανία, η Αυστρία, η Πορτογαλία και η Σουηδία. Στις χώρες αυτές, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού αναζητά ενεργητικά εργασία και τελικά απασχολείται.

Η Ολλανδία, αντιθέτως, παρουσιάζει από τις χειρότερες επιδόσεις --αν και ακόμη χειρότερες είναι αυτές της Ισπανίας και της Ιταλίας. Παρ’όλα αυτά, σε ότι αφορά την πρόοδο που έχει γίνει από το 1985 μέχρι το 1996 (τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία) η Ολλανδία κατέχει την πρώτη θέση μαζί με την Ιρλανδία.

Η Ελλάδα, διατηρώντας σταθερό το ποσοστό του πληθυσμού που απασχολείται, κατέχει στην κατάταξη των χωρών μελών μιαν ενδιάμεση θέση.

Ποσοστό ανεργίας

Το ποσοστό ανεργίας στο σύνολο των χωρών μελών της ΕΕ κατά το 1997 ανήλθε σε 10,8%. Οι αποκλίσεις από τον μέσο όρο είναι σημαντικές: στην περίπτωση της Ισπανίας ανέρχεται σε +10,2%, της Aυστρίας και της Ολλανδίας από -6% έως -6,5%, της Δανίας, της Πορτογαλίας και της Βρετανίας από -4% έως -5%. Το ποσοστό ανεργίας στην Ελλάδα ήταν κατά τι μικρότερο του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (-1,3%).

Το 1997, το ποσοστό ανεργίας στην ΕΕ ήταν κατά 0,8% μεγαλύτερο από το αντίστοιχο του 1985. Μεγάλες προόδους στην καταπολέμηση της ανεργίας έκαναν η Ιρλανδία και η Πορτογαλία. Η πολύ σημαντική μείωση του ποσοστού ανεργίας που εμφανίζεται στην περίπτωση της Ολλανδίας είναι εν πολλοίς πλασματικό, καθώς οφείλεται σε εκτεταμένης έκτασης προγράμματα συνταξιοδότησης, επομένως σε “τεχνητή” μείωση του εργατικού δυναμικού. Στην περίπτωση της Βρετανίας, επίσης, παρά το γεγονός ότι σημειώθηκε κατά τα τελευταία έτη μεγάλη πτώση του ποσοστού ανεργίας, παρατηρούνται σημαντικές μειώσεις του εργατικού δυναμικού οι οποίες ενδεχομένως σχετίζονται με μεγάλης κλίμακας φαινόμενα αποθάρρυνσης των ανέργων που αποσύρρονται από την αγορά εργασίας και καταγράφονται ως μη ενεργοί.