Ετήσια Έκθεση 2004 : Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση – Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ (ΙΝΕ ΓΣΕΕ)
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Ετήσια Έκθεση 2004 : Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση

09 Νοεμβρίου 2004
  • Εισαγωγή/Περίληψη
  • Περιεχόμενα
  • Ομάδα Τεύχους

Η οικονομική πολιτική, κατά την τελευταία δεκαετία, στην Ελλάδα απέβλεπε στη μεταφορά των νέων τεχνολογιών στην παραγωγή, στην ανάπτυξη δικτύων και υποδομών, στην αύξηση της ενεργού ζήτησης με μεγάλα δημόσια έργα και έργα που συνδέονταν με την προετοιμασία των Ολυμπιακών αγώνων, στην αύξηση της αγοραστικής δύναμης των μισθών, στην αύξηση της απασχόλησης και στην μείωση των επιτοκίων. Έτσι, σε συνθήκες ενιαίου νομίσματος (ευρώ), η κινητήρια δύναμη της αύξησης του ΑΕΠ καθίσταται η αύξηση της εγχώριας ζήτησης η οποία συμβάλλει στην ανάκαμψη της οικονομικής μεγέθυνσης στην χώρα μας.

Βέβαια, η πορεία αυτή ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας συνοδεύτηκε από την αύξηση του ΑΕΠ και της παραγωγικότητας της εργασίας, σε σχέση με τον μέσο όρο των άλλων κρατών- μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπολείπεται όμως από τις άλλες χώρες της Ένωσης στην αναδιανομή του εισοδήματος. Επομένως, με αυτά τα δεδομένα καθώς και με την διεύρυνση (1η Μαΐου 2004) της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα νέα δέκα κράτη-μέλη, η οποία αποτελεί νέα πρόκληση για την ελληνική οικονομία αλλά και επιλογή μακράς πνοής για την Ευρώπη, το ζητούμενο για την χώρα μας συνίσταται στην αναπτυξιακή και οικονομική στρατηγική καθώς και στο περιεχόμενο της οικονομικής πολιτικής που απαιτείται, προκειμένου οι αναπτυξιακές και κοινωνικο-οικονομικές επιδόσεις της να χαρακτηρίζονται από κοινωνική συνοχή, αλληλεγγύη και ευημερία των ελλήνων πολιτών.

Σ’ αυτό το κρίσιμο ερώτημα, το συνδικαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα είναι κατηγορηματικά αντίθετο στον στρατηγικό προσανατολισμό της ελληνικής οικονομίας προς την κατεύθυνση του διαμετακομιστικού, εκπαιδευτικού, τουριστικού, χρηματιστηριακού και ναυτιλιακού κέντρου. Επίσης, είναι κατηγορηματικά αντίθετο στο περιεχόμενο της οικονομικής πολιτικής, το οποίο διακρίνεται από την προώθηση διαρθρωτικών αλλαγών απελευθέρωσης των αγορών, περιορισμού των εισοδημάτων
και των κοινωνικών δικαιωμάτων, προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ελληνική οικονομίας, αφού όπως έχει αποδειχθεί μία τέτοια κοινωνικο-οικονομική πολιτική είναι αναποτελεσματική και αδιέξοδη. Παράλληλα, η προώθηση ενός στρατηγικού προσανατολισμού μετάβασης της ελληνικής οικονομίας προς ένα «διεθνές κέντρο υπηρεσιών», θα συμβάλλει στην παραγωγική υποβάθμιση των αναπτυξιακών θυλάκων, των εγχώριων πόρων και των παραγωγικών δυνάμεων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την διάβρωση της παραγωγικής διάρθρωσης, την απορρύθμιση της αγοράς εργασίας και του συστήματος κοινωνικής προστασίας με την συρρίκνωση του διανεμητικού (εσωτερική αλληλεγγύη) από το κεφαλαιοποιητικό σύστημα (εξατομίκευση της ασφάλισης).

Από την άποψη αυτή, είναι ενδιαφέρον να τονισθεί ότι στην Έκθεση για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση του 2004, όπως και στις άλλες πρόσφατες εκδόσεις του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, επισημαίνεται ότι «η ελληνική οικονομία διαθέτει σημαντικές δυνάμεις και έχει τεθεί σε πορεία ανάπτυξης που δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως πρόσκαιρη, επειδή οι βάσεις της δεν φαίνεται να απειλούνται. Εάν, όμως, οι συνθήκες της εσωτερικής δυναμικής εμφανίζονται ως ευνοϊκές, δεν ισχύει το ίδιο για τις σχέσεις της ελληνικής οικονομίας με το εξωτερικό της περιβάλλον, δηλαδή με το εξωτερικό της ισοζύγιο και την ανταγωνιστικότητά της». Επίσης στην Έκθεση αυτή, αποδεικνύεται ότι η δημοσιονομική θέση της Ελλάδας δεν είναι δεινή, ούτε με βάση τις διεθνείς συγκρίσεις, ούτε αυτή καθεαυτή.

Γι΄ αυτό ακριβώς θεωρούμε ότι ο έντονος προβληματισμός που έχει αναπτυχθεί σχετικά με την δημοσιονομική κατάσταση της Ελλάδας θα στρέψει το ενδιαφέρον της οικονομικής πολιτικής σε λανθασμένη κατεύθυνση. Κι αυτό γιατί οι φορείς της
οικονομικής πολιτικής στην Ελλάδα οδηγούνται στο συμπέρασμα ότι είναι ανάγκη να τεθούν σε έλεγχο οι δημοσιονομικές ανισορροπίες με την περιστολή των δημόσιων και κοινωνικών δαπανών, ιδιαίτερα επειδή παραμένει υψηλό το επίπεδο του
δημόσιου χρέους.

Όμως, ο συνδυασμός μείωσης της δημόσιας και αύξησης της ιδιωτικής δαπάνης για εκπαίδευση, υγεία, κοινωνική ασφάλιση και πρόνοια, ως αποτέλεσμα της επιλογής μείωσης των δημόσιων ελλειμμάτων και απελευθέρωσης των αγορών, θα οδηγήσει
στον περιορισμό της ιδιωτικής κατανάλωσης, στην επιβράδυνση της εσωτερικής ζήτησης (βασικός παράγοντας της οικονομικής ανάκαμψης τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας) και στην δημιουργία συνθηκών επιβράδυνσης της οικονομικής μεγέθυνσης στην Ελλάδα, με ό,τι αρνητικό συνεπάγεται για το επίπεδο των εισοδημάτων, των ιδιωτικών επενδύσεων, της ανεργίας κ.οκ.

Επομένως, η συνέχιση της μεγέθυνσης του ΑΕΠ με υψηλούς ρυθμούς και η απομάκρυνση από την διαμόρφωση ενός μείγματος οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, που θα μετατρέψει τις συνθήκες ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας, σ΄ ένα φαύλο
κύκλο επιβράδυνσης και στασιμότητας, τόσο σε ότι αφορά το βάθος της, όσο και την διάρκεια της, θα πρέπει, κατά την άποψή μας, να αποτελούν στόχους υψηλής προτεραιότητας, γιατί, εκτός των άλλων, οι πιθανότητες να βελτιωθεί η κατάσταση
στην αγορά εργασίας, κατά τα επόμενα έτη, χάρη στην διαδικασία της ανάπτυξης είναι αυξημένες.

Πράγματι, όπως αναφέρεται στην Έκθεση, με βάση σχετική ποσοτική προσέγγιση του ΙΝΕ, εκτιμήθηκε ότι με ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ κατά 3,3% το 2005, και αύξηση της έντασης του κεφαλαίου κατά 2,5%, η απασχόληση θα αυξηθεί κατά 0,8%. Εάν, σύμφωνα με την ίδια προσέγγιση, η αύξηση της έντασης του κεφαλαίου περιορισθεί σε 2%, τότε η αύξηση της απασχόλησης εκτιμάται ότι θα είναι 1,4%. 

Προς αυτή την κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής, το συνδικαλιστικό κίνημα της χώρας μας, με την επιστημονικά θεμελιωμένη γνώση που συσσωρεύει από τις επεξεργασίες και αναλύσεις των ζητημάτων που περιλαμβάνονται στην Έκθεση του ΙΝΕ για την ελληνική οικονομία του έτους 2004 καθώς και από τις άλλες εκδόσεις του Ινστιτούτου Εργασίας, θα διεκδικήσει την επίλυση των σύνθετων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν η ελληνική οικονομία και οι εργαζόμενοι. Τέλος, ελπίζουμε ότι η Έκθεση αυτή θα επιτύχει τον στόχο της, αποτελώντας πολύτιμο εργαλείο για τα συνδικαλιστικά στελέχη, τους εργαζόμενους, τους πολίτες και τους επιστήμονες στην ανάπτυξη της δράσης τους και του επιστημονικού τους προβληματισμού για τα συγκεκριμένα προβλήματα και τις προοπτικές τους. Παράλληλα, θεωρώντας ότι η Έκθεση συνιστά μία συγκροτημένη μεθοδολογικά και τεκμηριωμένη επιστημονικά ανάλυση των πτυχών της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, η διοίκηση του ΙΝΕ, ο επιστημονικός διευθυντής και το επιστημονικό προσωπικό του ΙΝΕ, θα θεωρήσουν ως θετική συμβολή, όχι μόνο την κατάθεση παρατηρήσεων αλλά και διαφορετικών προσεγγίσεων, σχετικά με την μεθοδολογία και την ανάλυση των πτυχών του οικονομικού και κοινωνικού σχηματισμού στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

 

Σύνοψη Συμπερασμάτων

Πρόλογος

Εισαγωγή

MEΡΟΣ 1: Oι κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής

ΜΕΡΟΣ 2: Η ελληνική οικονομία κατά το 2003-2004 και οι μακροχρόνιες τάσεις

2.1. Οι εξελίξεις κατά το 2003-2004…………………………………………………..47
2.2. Οι μακροχρόνιες τάσεις εξέλιξης της ελληνικής οικονομίας
2.2.1 Η προβληματική ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας
2.2.2. Οι δείκτες συσσώρευσης

ΜΕΡΟΣ 3: Η αμοιβή της εργασίας στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση

3.1. Οι μεταβολές των αποδοχών και του κόστους εργασίας κατά το 2003 και το 2004 στο σύνολο της οικονομίας
3.2. Οι μεταβολές των αποδοχών και του κόστους εργασίας κατά το 2003 και το 2004 στον επιχειρηματικό τομέα της οικονομίας
3.3. Η πραγματική σύγκλιση και οι μισθοί
3.4. Η ανταγωνιστικότητα τιμής και τα περιθώρια κέρδους στον επιχειρηματικό τομέα της οικονομίας
3.5. Συγκριτική ανάλυση των αμοιβών στις χώρες της ΕΕ
3.6. Οι εισοδηματικές ανισότητες
3.7. Ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 25 κρατών μελών

ΜΕΡΟΣ 4: Η απασχόληση και η ανεργία

4.1. Γενικές εξελίξεις……………………………………………………………………….. 121
4.2. Οι μετανάστες και η αγορά εργασίας στην Ελλάδα……………… 127

ΜΕΡΟΣ 5: Παραγωγικότητα και απασχόληση

ΜΕΡΟΣ 6: Περιφερειακή Ανάπτυξη και Απασχόληση

6.1. Εισαγωγή
6.2. Περιφερειακές οικονομίες, ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα και απασχόληση
6.3. Οι ανεπάρκειες των αναπτυξιακών πολιτικών
6.4. Για τη διαμόρφωση περιφερειακών αναπτυξιακών στρατηγικών
6.5. Συμπεράσματα

ΜΕΡΟΣ 7: Ανεργία και πληθωρισμός

ΜΕΡΟΣ 8: Οι δημοσιονομικές εξελίξεις

ΜΕΡΟΣ 9: H ένταξη των 10 νέων κρατών-μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Προκλήσεις και προοπτικές

9.1. Εισαγωγή
9.2. Φυσιογνωμία των νέων μελών
9.2.1. Σύντομη παρουσίαση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης των νέων χωρών μελών βασικά  διαρθρωτικά χαρακτηριστικά
9.2.2 Οι κοινωνικές πτυχές της διεύρυνσης, ως μεγάλη πρόκληση μετά την ένταξη των νέων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση
9.3. Προκλήσεις και προοπτικές μετά την ένταξη των νέων μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση

ΜΕΡΟΣ 10: Οι Εξελίξεις στο Χρόνο Εργασίας στην Ευρώπη κατά το 2003

10.1. Εισαγωγή
10.2. Μέσες συλλογικά συμφωνηθείσες εβδομαδιαίες ώρες
10.3. Ανώτατα ημερήσια και εβδομαδιαία όρια εργασίας
10.4. Συλλογικά συμφωνηθείσες εβδομαδιαίες ώρες κατά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας
10.4.1. Βιομηχανία Μετάλλου
10.4.2. Τράπεζες
10.4.3. Τοπική Αυτοδιοίκηση
10.5. Πραγματικές/ συνηθισμένες εβδομαδιαίες ώρες απασχόλησης
10.6. Ετήσια άδεια εργασίας
10.7. Ετήσιος χρόνος εργασίας

ΜΕΡΟΣ 11: Οι σύγχρονες εξελίξεις και οι προοπτικές στον τομέα της κοινωνικής προστασίας και της κοινωνικής ασφάλισης

11.1. Εισαγωγή
11.2. Τα κύρια χαρακτηριστικά των τελευταίων εξελίξεων στον τομέα της κοινωνικής προστασίας και η ανάδειξη νέων μοντέλων οργάνωσης και παροχής της προστασίας
11.3. Οι θέσεις του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας
11.3.1. Διάκριση μεταξύ των εννοιών «κοινωνική προστασία» και «κοινωνική ασφάλιση»
11.3.2. Η κοινωνική ασφάλιση ως παραγωγικός συντελεστής
11.3.3. Η ανάγκη ενσωμάτωσης όλων των πολιτικών σε κοινό πλαίσιο συνεπούς εφαρμογής
11.3.4. Η μετακίνηση από την αρχή της καθολικότητας των παροχών κοινωνικής προστασίας στην επιλογή (ευάλωτων) ομάδων
στόχων (μερικότητα των παροχών)
11.3.5. Η ανάδειξη των συστημάτων «καθορισμένης εισφοράς», σ’ αντίθεση με τα (παραδοσιακώς ισχύοντα) συστήματα
«καθορισμένης παροχής», στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης
11.3.6. Η συσχέτιση των διεθνών εξελίξεων στον τομέα της κοινωνικής προστασίας, με την αρχή της επικουρικότητας
που καθιερώνεται από τις ευρωπαϊκές Συνθήκες

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Α. Ελληνική

Β. Ξενόγλωσση

 

Εκδότης:
Συντακτική Επιτροπή:
Υπεύθυνος Έκδοσης:
Γραμματεία Έκδοσης:
* Όλες οι εκδόσεις διατίθενται για το ευρύ κοινό δωρεάν, σε έντυπη μορφή από τη βιβλιοθήκη του οργανισμού.