Η θέση και η σημασία της εργασίας στη σύγχρονη κοινωνία είναι προφανής. Αποτελεί θεμελιώδη κοινωνικοποιητικό παράγοντα και επηρεάζει σημαντικά τη συγκρότηση της δομής του υποκειμένου. Η μισθωτή εργασία μετά τη βιομηχανική επανάσταση εξαπλώνεται με διάφορες μορφές και ρυθμούς στην Ευρώπη, στο λεγόμενο Νέο Κόσμο και στην Ασία1, θέτοντας τα θεμέλια της διεθνοποίησης πολύ πριν η τελευταία απασχολήσει τους διανοούμενους, τουλάχιστον στο βαθμό που γίνεται σήμερα. Η εργασία γίνεται μέρος της ταυτότητας του υποκειμένου, αν όχι ο κύριος προσδιορισμός του και τα εργασιακά δικαιώματα καταλαμβάνουν την προμετωπίδα των λαϊκών κινημάτων και διεκδικήσεων. Η ανεργία των νέων αποτελεί σήμερα ένα από τα κρισιμότερα
προβλήματα του οικονομικά αναπτυγμένου κόσμου. Έχοντας υπόψη ότι η χώρα μας παρουσιάζει (Ιανουάριος 2002) υψηλά ποσοστά ανεργίας των νέων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (δεύτερη κατά σειρά με 11,1% ανεργία στους νέους ηλικίας 25 χρονών, των οποίων το 0% βρίσκεται εκτός εργασίας), κρίναμε αναγκαία την παρουσίαση μιας σειράς δεδομένων και παρατηρήσεων, ως αφετηρία προβληματισμού και αναζήτησης λύσεων, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ), επιστημονικού και ερευνητικού φορέα της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ).
Η εργασία που ακολουθεί βασίζεται στο ερευνητικό πρόγραμμα που εκπονήθηκε από το Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστήμιου
Κρήτης και το Ινστιτούτο Εργασίας2, με χρηματοδότηση του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας το διάστημα 1 -2000. Το κεντρικό ερώτημα της έρευνας ήταν το εργασιακό μέλλον των νέων (ηλικίας 1 -2 χρόνων) αποφοίτων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που δεν κατέλαβαν θέσεις στα ΑΕΙ/ΤΕΙ της χώρας, στο πλαίσιο της παρεχόμενης επιμόρφωσης /κατάρτισης. Το πρόβλημα προσεγγίστηκε από διαφορετικές κατευθύνσεις και διερευνήθηκαν οι απαιτήσεις των νέων της ομάδας - στόχου σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις των εν δυνάμει εργοδοτών, τις απόψεις και προτάσεις των Κέντρων Επαγγελματικής Κατάρτισης (εφεξής ΚΕΚ) και βεβαίως, τις θέσεις των κυριότερων κρατικών και κοινοτικών φορέων που ασχολούνται με την εργασία και την κατάρτιση.
Η έρευνα είχε σπονδυλωτό χαρακτήρα και δομήθηκε σε διαφορετικά επίπεδα ανάλυσης με διαφορετικούς άξονες ενώ εκπονήθηκε από ειδικά εκπαιδευμένες ομάδες ερευνητών οι οποίοι παρήγαγαν αυτόνομες ενότητες. Οι απόψεις των ενδιαφερομένων μερών συγκεντρώθηκαν μέσω ερωτηματολογίων και συνεντεύξεων, διασταυρώνοντας ποσοτικά και ποιοτικά ερευνητικά εργαλεία, με στόχο την καλύτερη και πληρέστερη καταγραφή του πολύπλοκου ζητήματος της απασχόλησης των νέων ανθρώπων.

***
Η εργασία δεν παρουσιάζει, βέβαια, την προαναφερθείσα έρευνα αλλά το τμήμα της που εστιάζεται σε θεσμικές και εργοδοτικές
όψεις της απασχόλησης, τόσο θεωρητικά όσο και εμπειρικά. Δεν αναφέρεται στις απόψεις των ίδιων των ανέργων όπως αποτυπώθηκαν σε ερωτηματολόγια και συνεντεύξεις από τους τελευταίους. Ωστόσο σκιαγραφεί τη στάση του κράτους και των εργοδοτών, αναλύοντας την ελληνική και εν μέρει την ευρωπαϊκή οικονομική πραγματικότητα με έμφαση στις δυνατότητες απασχόλησης. Και παρά το ότι η απασχόληση είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο σύστημα που εμπλέκει θεσμούς, εργοδότες και εργαζόμενους σε όλες τις σύγχρονες κοινωνίες του οικονομικά αναπτυγμένου κόσμου, θα ήταν ίσως περιττό να προσπαθήσουμε να αποδείξουμε, ότι σπανίως στις προαναφερθείσες χώρες επικρατεί - όταν και αν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη - η θέση των εργαζομένων, σε ότι αφορά το σχεδιασμό και την οργάνωση του συστήματος της απασχόλησης. Και αυτό μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι σε πολλές χώρες οι εργαζόμενοι δεν έχουν τις επιστημονικές δυνατότητες και τα μέσα για μελέτες και διαπραγματεύσεις, αλλά κυρίως στην οργάνωση και τη λειτουργία του πολιτικού και οικονομικού συστήματος η οποία δεν εξασφαλίζει ούτε εγγυάται του όρους μιας ισότιμης και ισοσθενούς αντιμετώπισης των οικονομικών και των επαγγελματικών δεδομένων. Με την έννοια αυτή η οργάνωση του επαγγελματικού πεδίου είναι μονοσήμαντή, με τον αποφασιστικό πόλο στην κορυφή: τους κρατικούς και εργοδοτικούς φορείς, ως κυριότερους παράγοντες λήψης αποφάσεων των εργασιακών πραγμάτων. Η ανάλυση του ρόλου των τελευταίων στο παρόν, στηρίζεται σ’ αυτές ακριβώς τις διαπιστώσεις αναφορικά με τη θέση τους και τη σημασία τους. Το περιεχόμενο του παρόντος τόμου διακρίνεται σε τέσσερα μέρη: 

Το πρώτο μέρος (Ι) εστιάζεται στο πρόβλημα της ανεργίας και μάλιστα στην επισκόπηση του επιστημονικού πεδίου για μια σειρά
θεωρητικών αποσαφηνίσεων. Υπογραμμίζει τις επιπτώσεις της ανεργίας στον κοινωνικό ιστό. Τέλος, εξετάζει τις δραστηριότητες
της επιμόρφωσης - κατάρτισης ως επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο. 

Η συζήτηση για τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων αποκτά ιδιαίτερο νόημα στο δεύτερο μέρος (ΙΙ) στο πλαίσιο της παρουσίασης της επαγγελματικής δομής και των διαφαινόμενων τάσεων στην αγορά εργασίας της χώρας μας, με έμφαση στην τοπογραφία των επαγγελμάτων σε σχέση με τη συγκέντρωση και την απομάκρυνση του εργατικού δυναμικού προς και από συγκεκριμένα επαγγέλματα / ομάδες επαγγελμάτων. 

Στο τρίτο μέρος (ΙΙΙ) γίνεται η παρουσίαση των διαπιστώσεων που προκύπτουν από την επεξεργασία του πραγματολογικού υλι-
κού με κύριο άξονα την κωδικοποίηση των θέσεων και των αναγκών από τους εκπρόσωπους των κρατικών μηχανισμών καταγραφής και κατασκευής των πολιτικών συνεχιζόμενης κατάρτισης, όπως επίσης και τους εκπρόσωπους των εκπαιδευτικών κέντρων φορέων, οι οποίοι αντιμετωπίζονται και ως διαμεσολαβητές μεταξύ του κράτους και των εργαζομένων. Η συζήτηση των συμπερασμάτων της παρουσίασης αυτού του τμήματος της έρευνας επιχειρείται στο τέταρτο (ΙV) και τελευταίο
μέρος του έργου.