Παρά την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας μετά την πανδημία, τα προβλήματα παραμένουν. Το ΑΕΠ παραμένει 21% χαμηλότερα από ό,τι πριν από δεκαπέντε χρόνια. Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ανάκαμψης είναι, επίσης, προβληματικά. Το επενδυτικό κενό παραμένει τρομακτικό. Οι εξαγωγές αυξάνονται αλλά λιγότερο από τις εισαγωγές, με αποτέλεσμα την επιδείνωση του εξωτερικού ισοζυγίου. Η ιδιωτική κατανάλωση παραμένει κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης. Δέκα χρόνια μετά τη μείωση των κατώτατων μισθών, τον Φεβρουάριο του 2012, η οποία συνοδεύτηκε από νομοθετικές πρωτοβουλίες αποδυνάμωσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων που συνέβαλαν στην καθήλωση των μισθών, είναι καιρός να αναρωτηθούμε γιατί δεν έχει προχωρήσει ικανοποιητικά η στροφή προς ένα βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο που να βασίζεται στις εξαγωγές. Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η υποτίμηση της εργασίας έχει εξαντλήσει τα όποια οφέλη της, και η εργασία έχει πλέον γίνει αντιπαραγωγική. Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να προκύψει με την απελευθέρωση των δυνάμεων της αγοράς από τις ρυθμίσεις που τις περιορίζουν. Η αναβάθμιση του παραγωγικού μοντέλου της χώρας έχει οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά προαπαιτούμενα: συνεπάγεται βαθιές τομές στην παραγωγή δεξιοτήτων, στην κοινωνική προστασία, στη φορολογία και στις εργασιακές σχέσεις. Η προετοιμασία ενός βιώσιμου παραγωγικού μοντέλου χωρίς αποκλεισμούς απαιτεί αλλαγή προσανατολισμού. Η αύξηση της παραγωγικότητας, της απασχόλησης και των μισθών προϋποθέτει συστηματική επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, αναπτυξιακή κοινωνική πολιτική, δίκαιο και μη στρεβλωτικό φορολογικό σύστημα, καθώς και νέα ρύθμιση της αγοράς εργασίας. Η αναβάθμιση του παραγωγικού μοντέλου της χώρας δεν μπορεί να περάσει μέσα από την ήττα των συνδικάτων και τη μόνιμη εγκαθίδρυση της εργοδοτικής ισχύος. Οι εργατικές οργανώσεις έχουν πολλά να προσφέρουν και καλούνται να εργαστούν για την επίτευξη του στόχου της βιώσιμης ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και για τη δικαιότερη κατανομή των καρπών της.